Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Gwirio a allwch chi gael Credyd Cynhwysol

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Mae Credyd Cynhwysol yn fudd-dal y gallwch chi ei hawlio os ydych chi ar incwm isel neu’n ddi-waith.

Efallai y byddai’n werth i chi hawlio Credyd Cynhwysol:

  • os ydych chi’n ei chael hi’n anodd talu biliau
  • os ydych chi wedi colli eich swydd ac nad oes gennych chi unrhyw incwm
  • os oes gennych chi anabledd neu salwch sy’n eich atal rhag gweithio
  • os oes gennych chi gostau gofal plant drud
  • os ydych chi’n gofalu am rywun

Pwy sy’n gallu cael Credyd Cynhwysol

Er mwyn cael Credyd Cynhwysol, rhaid i chi fod:

  • yn 18 oed neu hŷn – neu’n 16 neu 17 oed mewn rhai achosion
  • o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth – gwiriwch eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK os ydych chi dros 60 oed
  • yn byw yn y DU – mae rheolau ychwanegol os nad ydych chi’n ddinesydd Prydeinig
  • â llai nag £16,000 o gynilion

Gallwch gael Credyd Cynhwysol os ydych chi'n hunangyflogedig. Darganfyddwch fwy am sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio pan fyddwch chi'n hunangyflogedig.

Ni allwch gael Credyd Cynhwysol os ydych chi'n cael, neu wedi rhoi'r gorau i gael budd-dal gyda phremiwm anabledd difrifol yn ddiweddar.

Os ydych chi wedi bod yn cael premiwm anabledd difrifol, gallwch wneud cais am y budd-daliadau y mae Credyd Cynhwysol yn eu disodli - gwiriwch pa fudd-daliadau y mae Credyd Cynhwysol yn eu disodli.

Os dylech fod wedi bod yn cael premiwm anabledd difrifol ond nad yw wedi'i gynnwys yn eich budd-daliadau, cysylltwch â'ch Cyngor ar Bopeth lleol.

Gwiriwch a ydych chi wedi bod yn cael premiwm anabledd difrifol

Efallai y gallwch chi gael Premiwm Anabledd Difrifol (SDP) gyda: 

  • Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm
  • Cymhorthdal Incwm
  • Budd-dal Tai

Gwiriwch eich llythyr dyfarniad budd-dal i weld a ydych chi'n cael premiwm anabledd difrifol - fel arfer mae'n dweud eich bod chi'n ei gael “oherwydd eich bod chi'n difrifol anabl”.

Ni allwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol os ydych chi’n cael premiwm anabledd difrifol.

Ni allwch hefyd hawlio Credyd Cynhwysol os gwnaethoch roi’r gorau i gael budd-dal gyda’r premiwm anabledd difrifol yn ystod y mis diwethaf a’ch bod yn dal i fod yn gymwys i’w gael. Gwiriwch a ydych chi’n dal i fod yn gymwys i gael yr SDP ar GOV.UK

Cysylltwch â'ch Cyngor ar Bopeth lleol os ydych chi'n cael budd-dal anabledd o wlad yn yr UE, Norwy, y Swistir, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein.


Bydd eich gallu i gael Credyd Cynhwysol ai peidio yn dibynnu ar eich sefyllfa.

Os ydych chi’n hawlio budd-daliadau yn barod

Mae Credyd Cynhwysol yn disodli’n raddol y budd-daliadau canlynol:

  • Budd-dal Tai
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm (ESA)
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm (JSA)
  • Credyd Treth Plant
  • Credyd Treth Gwaith
  • Cymhorthdal Incwm

Fel arfer, gallwch chi aros ar un o’r budd-daliadau hyn oni bai bod rhywbeth am eich sefyllfa wedi newid – gelwir hyn yn ‘newid mewn amgylchiadau’. Nid yw pob newid mewn amgylchiadau yn golygu bod angen i chi hawlio Credyd Cynhwysol.

Dysgwch fwy am symud i Gredyd Cynhwysol o fudd-daliadau eraill.

Os ydych chi’n apelio yn erbyn penderfyniad yn ymwneud â budd-dal

Efallai y byddai’n werth i chi aros am benderfyniad ar eich apêl neu ailystyriaeth orfodol cyn hawlio Credyd Cynhwysol. Os byddwch chi’n hawlio Credyd Cynhwysol, efallai na fyddwch chi’n gallu dychwelyd i’ch budd-dal arall hyd yn oed os bydd eich apêl yn llwyddo.

Gallwch chi siarad â chynghorydd os nad ydych chi’n siŵr a ddylech chi hawlio Credyd Cynhwysol neu aros am benderfyniad ar eich apêl.

Os ydych chi mewn addysg neu hyfforddiant llawn amser

Dim ond os yw o leiaf un o’r rhain yn berthnasol i chi y gallwch chi gael Credyd Cynhwysol: 

  • rydych chi’n ddigon hen i gael Credyd Pensiwn ac rydych chi’n byw gyda phartner sydd o dan yr oedran Credyd Pensiwn – gwiriwch eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK
  • rydych chi o dan 21 oed (neu roeddech chi o dan 21 oed pan ddechreuodd eich cwrs), dydych chi ddim mewn addysg uwch ac mae eich rhieni wedi marw neu dydych chi ddim yn gallu byw gyda nhw
  • rydych chi’n aros i ddychwelyd i gwrs ar ôl cymryd amser i ffwrdd oherwydd salwch neu gyfrifoldebau gofalu
  • rydych chi’n cael Lwfans Gweini, Lwfans Byw i’r Anabl neu Daliad Annibyniaeth Personol ac mae’r Adran Gwaith a Phensiynau wedi dweud bod gennych chi ‘allu cyfyngedig i weithio’
  • rydych chi’n gofalu am blentyn o dan 16 oed, neu o dan 20 oed os yw mewn addysg neu hyfforddiant llawn amser 
  • rydych chi’n rhiant maeth ac mae gennych chi blentyn yn byw gyda chi

Os ydych chi’n byw gyda’ch partner

Gallwch chi gael Credyd Cynhwysol yn ystod addysg llawn amser os ydych chi’n byw gyda’ch partner:

  • ac nad yw mewn addysg llawn amser
  • a’i fod mewn addysg llawn amser, ond ei fod yn gymwys i gael Credyd Cynhwysol wrth astudio 
  • a’i fod mewn addysg llawn amser, a bod un ohonoch chi yn gyfrifol am blentyn neu’n rhiant maeth

Os nad ydych chi’n ddinesydd y DU 

Os ydych chi’n dod o’r UE, Norwy, y Swistir, Gwlad yr Iâ neu Liechtenstein

I wneud cais am Gredyd Cynhwysol, mae angen i chi ddangos:

  • bod gennych chi’r hawl i hawlio budd-daliadau yn y DU – gelwir hyn yn ‘hawl i breswylio’ ac mae’n dibynnu ar bethau fel eich gwaith, eich teulu a’ch sefyllfa bersonol 
  • mai’r DU, Iwerddon, Ynysoedd y Sianel neu Ynys Manaw yw eich prif gartref a’ch bod chi’n bwriadu aros yno – gelwir hyn yn ‘preswylio fel arfer’

Os ydych chi wedi bod yn byw yn y DU ers 5 mlynedd neu fwy

Dylech chi wneud cais am ‘statws preswylydd sefydlog’. Os oes gennych chi statws preswylydd sefydlog, mae gennych chi hawl i breswylio yn awtomatig.

Gwiriwch sut i wneud cais am statws preswylydd sefydlog o dan y Cynllun Preswylio’n Sefydlog i Ddinasyddion yr UE.

Efallai y bydd eich Credyd Cynhwysol yn dod i ben os na fydd gennych chi statws preswylydd sefydlog erbyn 31 Rhagfyr 2020. 

Os ydych chi wedi bod yn byw yn y DU am lai na 5 mlynedd

Dylech chi wneud cais am ‘statws preswylydd cyn-sefydlog’ – os yw’r statws hwn gennych chi, efallai y gallwch chi gael Credyd Cynhwysol. Bydd dal angen i chi ddangos:

Gwiriwch sut i wneud cais am statws preswylydd cyn-sefydlog o dan y Cynllun Preswylio’n Sefydlog i Ddinasyddion yr UE.

Dysgwch fwy am aros yn y DU ar ôl Brexit.

Gwneud cais fel pâr

Os ydych chi a’ch partner yn gwneud hawliad ar y cyd am Gredyd Cynhwysol, mae angen i’r ddau ohonoch chi fod yn gymwys. Bydd angen i’r ddau ohonoch chi fod yn preswylio fel arfer a bod â naill ai statws preswylydd sefydlog neu hawl i breswylio.

Os nad yw un ohonoch chi’n gymwys, dylai’r person arall wneud cais fel person sengl. 

Mae angen gwneud hawliad ar y cyd gan fod angen i’r Adran Gwaith a Phensiynau wybod am incwm y ddau ohonoch chi. 

Pan fydd yr Adran Gwaith a Phensiynau yn prosesu’r hawliad, byddan nhw’n ei newid i fod yn hawliad sengl. Mae hyn yn golygu y byddwch chi neu’ch partner yn cael eich talu fel petaech yn berson sengl.

Os ydych chi’n dod o wlad y tu allan i Ewrop

Ni allwch chi wneud cais am Gredyd Cynhwysol os ydych chi’n amodol ar reolaeth fewnfudo.

Bydd hefyd angen i chi fodloni’r ‘prawf preswylio fel arfer’, neu fod wedi’ch eithrio ohono. 

Gwneud cais fel pâr

Os ydych chi a’ch partner yn gwneud hawliad ar y cyd am Gredyd Cynhwysol, mae angen i’r ddau ohonoch chi fod yn gymwys.

Os nad yw un ohonoch chi’n gymwys, mae hi’n dal i fod yn bosibl i’r person arall hawlio Credyd Cynhwysol. Mae angen gwneud hawliad ar y cyd gan fod angen i’r Adran Gwaith a Phensiynau wybod am incwm y ddau ohonoch chi. 

Bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau yn newid eich hawliad i fod yn hawliad sengl pan fydd yn prosesu’ch cais. Mae hyn yn golygu y byddwch chi neu’ch partner yn cael eich talu fel petaech yn berson sengl. 

Os ydych chi’n rhentu gyda’ch partner 

Os byddwch chi’n hawlio Credyd Cynhwysol ac nad yw un ohonoch chi’n gymwys, gallai hyn effeithio ar eich statws mewnfudo.

Cysylltwch â’ch Canolfan Cyngor ar Bopeth leol cyn gwneud cais.

Os ydych chi’n geisiwr lloches

Gallwch chi hawlio Credyd Cynhwysol os yw eich cais am loches wedi bod yn llwyddiannus.

Ni allwch hawlio Credyd Cynhwysol os ydych chi’n aros am benderfyniad ar gais am loches. Yn hytrach, efallai y byddwch chi’n gymwys i gael cymorth lloches ar GOV.UK

Os ydych chi neu’ch partner wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Os yw'r ddau ohonoch wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, fel arfer mae'n well ichi hawlio Credyd Pensiwn. Gallwch wirio beth yw eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK.

Gallwch siarad ag ymgynghorydd os nad ydych yn siŵr pa fudd-daliadau i'w hawlio - gallant eich helpu i weithio allan pryd byddwch yn well eich byd.

Os ydych chi’n talu rhent

Os yw'r ddau ohonoch wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth a'ch bod yn talu rhent, efallai y gallwch gael Budd-dal Tai. Dylech wirio a allwch gael Budd-dal Tai.

Os mai dim ond un ohonoch sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwr y Wladwriaeth 

Os mai dim ond un ohonoch sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, fel arfer ni allwch wneud cais newydd am Gredyd Pensiwn neu Fudd-dal Tai. Yn aml bydd angen i chi hawlio Credyd Cynhwysol yn lle.

Os gwnaethoch chi droi oedran Pensiwn y Wladwriaeth cyn 15 Mai 2019 a'ch bod yn cael Credyd Pensiwn neu Fudd-dal Tai, gallwch ddal i'w gael oni bai bod eich amgylchiadau'n newid.

Gallwch wneud cais newydd am Gredyd Pensiwn hyd yn oed os mai dim ond un ohonoch sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth os yw'r ddau o'r canlynol yn berthnasol:

  • gwnaethoch gyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth cyn 15 Mai 2019
  • rydych chi wedi bod yn hawlio Budd-dal Tai neu Gredyd Pensiwn fel rhan o'r un cwpl ers cyn 15 Mai 2019

Dylech hefyd wirio a allwch hawlio Budd-dal Tai os ydych chi'n talu rhent.

Nid oes angen i chi hawlio Credyd Cynhwysol os yw'r person nad yw wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth yn hawlio:

  • Cymorth Incwm
  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy'n gysylltiedig ag incwm

Gallwch barhau i gael y budd-daliadau rydych chi arno ar hyn o bryd.

Os oeddech chi’n hawlio budd-dal gyda phremiwm anabledd difrifol pan gyrhaeddoch chi oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Dylech barhau i gael y budd-daliad gyda'r phremiwm anabledd difrifol yn lle Credyd Cynhwysol.

Gwiriwch eich llythyr dyfarniad i weld a oeddech chi'n cael phremiwm anabledd difrifol. Efallai y cewch phremiwm anabledd difrifol gyda:

  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy'n gysylltiedig ag incwm
  • Cymorth Incwm
  • Budd-dal Tai

Dylech wirio a ydych chi'n dal yn gymwys i gael y premiwm anabledd difrifol ar GOV.UK.

Os ydych chi'n dal yn gymwys ar gyfer y phremiwm anabledd difrifol, efallai y gallwch chi hawlio'r budd-dal y mae Credyd Cynhwysol wedi'i disodli. Dylech wirio pa fudd-daliadau gallwch eu cael.

Os ydych chi’n 16 neu 17 oed

Efallai y gallwch chi hawlio Credyd Cynhwysol os ydych chi’n bodloni’r holl amodau eraill ac un o’r rhain: 

  • dydych chi ddim yn gallu gweithio gan eich bod chi’n anabl neu’n sâl – bydd angen i chi roi tystiolaeth feddygol o hyn i’r Adran Gwaith a Phensiynau 
  • mae gennych chi blentyn – neu rydych chi’n disgwyl babi yn yr 11 wythnos nesaf
  • rydych chi’n gofalu am berson ag anabledd difrifol
  • mae eich rhieni wedi marw neu dydych chi ddim yn gallu byw gyda nhw – er enghraifft, os yw eich perthynas wedi chwalu neu os byddai byw gyda nhw yn peri risg i’ch iechyd 

Ni fydd angen i chi chwilio am waith fel rhan o’ch hawliad Credyd Cynhwysol os yw’r ddau faen prawf canlynol yn berthnasol:

  • rydych chi mewn addysg neu hyfforddiant llawn amser
  • nid ydych chi’n derbyn gofal gan riant, rhiant maeth neu awdurdod lleol

Os ydych chi’n ddinesydd Prydeinig a’ch bod wedi dychwelyd i’r DU yn ddiweddar

Bydd angen i chi roi tystiolaeth i ddangos mai’r DU, Iwerddon, Ynysoedd y Sianel neu Ynys Manaw yw eich prif gartref a’ch bod chi’n bwriadu aros yno. Gelwir hyn yn ‘preswylio fel arfer’.

Gwiriwch sut i brofi eich bod chi’n preswylio fel arfer.

Gwneud cais am Gredyd Cynhwysol

Os ydych chi’n gymwys am Gredyd Cynhwysol, bydd rhaid i chi wneud cais ar-lein fel arfer.

Dysgwch sut i fynd ati i wneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Cael help

Os nad ydych chi’n siŵr a allwch chi gael Credyd Cynhwysol, gallwch chi siarad â chynghorydd.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?

Dywedwch fwy wrthym am pam nad oedd ein cyngor yn helpu.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.