Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Edrychwch a ydych chi’n gymwys i gael PIP

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Os ydych chi angen help ychwanegol oherwydd salwch, anabledd neu gyflwr iechyd meddwl, gallech chi gael Taliad Annibyniaeth Personol (PIP).

Does dim rhaid i chi fod chi wedi gweithio neu dalu Yswiriant Gwladol i fod yn gymwys i gael PIP, a does dim gwahaniaeth beth yw’ch incwm, a oes gennych chi unrhyw gynilion neu a ydych chi’n gweithio.

Y prif reolau cymhwysedd

Fyddwch chi ddim yn gallu gwneud hawliad newydd am PIP ar ôl i chi droi'n 65 oed neu ar ôl i chi gyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, p'un bynnag sydd hwyraf.

Byddwch yn parhau i gael PIP os oeddech chi'n ei gael cyn i chi droi'n 65 oed neu gyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, oni bai fod eich amgylchiadau'n newid.

I gael PIP, rhaid i chi fod  rhwng 16 oed a'ch odran Pensiwn y Wladwriaeth.  Gallwch weld eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK.

Hefyd, rhaid i chi fod:

  • angen help gyda thasgau bob dydd neu i symud o gwmpas
  • wedi bod angen yr help hwn ers 3 mis a’ch bod chi’n disgwyl y byddwch chi angen yr help am 9 mis arall
  • yn byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban pan fyddwch chi’n gwneud cais
  • wedi byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban am o leiaf 2 flynedd – oni bai eich bod chi’n ffoadur neu’n perthyn yn agos i ffoadur

Mae eithriadau i’r rheolau hyn os oes gennych chi salwch angheuol neu os ydych chi yn y lluoedd arfog.

Os ydych chi’n derbyn Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) yn barod a bod yr Adran Gwaith a Phensiynau yn gofyn i chi hawlio PIP, mae yna reolau gwahanol.

Os oes gennych chi salwch angheuol, dydy’r rheolau ynghylch am ba hyd rydych chi angen help ac am fyw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban am 2 flynedd ddim yn berthnasol. Edrychwch ar ein cyngor ar sut i hawlio PIP os oes gennych chi salwch angheuol.

Os ydych chi yn y lluoedd arfog (neu os ydych chi’n perthyn yn agos i rywun yn y lluoedd arfog), dydy’r rheolau ynghylch byw a gwneud cais yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban ddim yn berthnasol.

Eich salwch, anabledd neu gyflwr iechyd meddwl

Dydy PIP ddim yn seiliedig ar y cyflwr sydd gennych chi na’r feddyginiaeth rydych chi’n ei chymryd. Mae’n seiliedig ar lefel yr help rydych chi ei angen oherwydd sut mae’ch cyflwr yn effeithio arnoch chi.

Rydych chi’n cael eich asesu yn seiliedig ar lefel yr help rydych chi ei angen gyda gweithgareddau penodol. Mae’n anodd dweud a fydd lefel yr help rydych chi ei angen yn golygu eich bod chi’n gymwys i gael PIP. Ond, os ydych chi’n cael neu angen help gydag unrhyw un o’r canlynol oherwydd eich cyflwr, dylech ystyried gwneud cais:

  • paratoi a choginio bwyd
  • bwyta ac yfed
  • rheoli’ch triniaethau
  • ymolchi a mynd i’r bath
  • rheoli anghenion toiled neu anymataliaeth
  • gwisgo a dadwisgo
  • cyfathrebu â phobl eraill
  • darllen a deall gwybodaeth ysgrifenedig
  • cymysgu gydag eraill
  • gwneud penderfyniadau ariannol
  • cynllunio taith neu ddilyn llwybr
  • symud o gwmpas

Efallai bod yr help rydych chi’n ei gael yn cael ei roi gan berson, neu efallai ei fod ar ffurf teclyn neu gymorth (fel ffon gerdded neu gi tywys) neu addasiad i’ch cartref neu’ch car.

Os ydych chi mewn ysbyty neu gartref gofal

Gallwch hawlio PIP tra’ch bod chi mewn ysbyty neu gartref gofal neu nyrsio, ond mae’n gallu effeithio ar pryd fydd eich taliadau’n cychwyn.

Os ydych chi yn yr ysbyty, bydd eich taliadau’n cychwyn pan fyddwch chi’n gadael (oni bai eich bod chi’n glaf preifat).

Os yw’ch costau cartref gofal yn cael eu talu’n breifat (er enghraifft, gennych chi, ffrind neu aelod o’r teulu), mae’r taliadau’n gallu cychwyn tra’ch bod chi yn y cartref. Fel arall, dim ond elfen symudedd PIP fydd yn gallu cael ei thalu tra’ch bod chi yn y cartref.

Os ydych chi mewn coleg neu ysgol breswyl, gallwch gael help gan eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol yng Nghymru a Lloegr neu yn yr Alban gan fod eich cymhwysedd i gael PIP yn gallu cael ei effeithio os mai awdurdod lleol sy’n talu’r ffioedd.

Os ydych chi’n derbyn PIP yn barod, mae cyfnodau yn yr ysbyty neu mewn cartref gofal yn gallu effeithio ar eich taliadau PIP.

Os nad ydych chi wedi byw yn y wlad ers 2 flynedd

Os nad ydych chi wedi byw yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban am 2 o’r 3 blynedd diwethaf, efallai y byddwch chi’n dal yn gymwys:

  • os ydych chi wedi bod yn byw mewn gwlad arall yn yr AEE (weithiau, bydd yr amser a dreulioch chi yno yn cyfrif tuag at y rheol 2 flynedd), neu
  • os ydych chi wedi bod yn byw mewn gwlad arall yn yr AEE ond eich bod chi nawr yn preswylio fel arfer yn y DU a bod gennych chi gysylltiad digonol go iawn â system nawdd cymdeithasol y DU 

Mae’r rheolau yn y maes hwn yn gymhleth, a’r peth gorau i’w wneud yw cael cyngor cyn gwneud cais. Gallwch chi gael cyngor gan eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol yng Nghymru a Lloegr neu yn yr Alban.

Preswylio fel arfer

Gallech fod yn preswylio fel arfer yn y DU os ydych chi wedi dychwelyd i’r DU gyda’r bwriad o aros am y dyfodol agos beth bynnag. Er enghraifft, rydych chi wedi cofrestru gyda’ch meddyg lleol, wedi symud eich cyfrifon banc i’r DU, wedi ymuno â chlybiau a chymdeithasau neu wedi rhoi’r gorau i’ch bywyd yn y wlad arall.

Edrychwch a ydych chi’n preswylio fel arfer

Cysylltiadau â system nawdd cymdeithasol y DU

Efallai bod gennych chi gysylltiad â system nawdd cymdeithasol y DU:

  • os ydych chi wedi treulio rhan sylweddol o’ch bywyd yn y DU
  • os ydych chi wedi gweithio a thalu Yswiriant Gwladol yn y DU
  • os ydych chi’n ddibynnol ar aelod o’r teulu sydd wedi gweithio a thalu Yswiriant Gwladol yn y DU 

Efallai bod gennych chi gysylltiad os ydych chi (neu aelod o’r teulu rydych chi’n ddibynnol arno) yn derbyn unrhyw un o’r budd-daliadau hyn:

  • Lwfans Ceisio Gwaith (yn seiliedig ar gyfraniadau)
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (yn seiliedig ar gyfraniadau)
  • Taliad neu Lwfans Profedigaeth
  • Pensiwn y Wladwriaeth
  • Lwfans Rhiant Gweddw
  • Budd-dal Analluogrwydd
  • Pensiwn Gwraig Weddw
  • Lwfans Mam Weddw

Os oes gennych chi fisa sy’n dweud na cheir gofyn am gymorth arian cyhoeddus neu eich bod chi’n amodol ar reolaeth fewnfudo, gallai eich statws mewnfudo fod mewn perygl os byddwch chi’n gwneud cais am fudd-daliadau. I gael cyngor, cysylltwch â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol yng Nghymru a Lloegr neu yn yr Alban.

Os nad ydych chi’n gymwys i gael PIP

Edrychwch i weld pa fudd-daliadau a help ychwanegol y gallech chi eu cael gan ddefnyddio ein hadnodd ar-lein syml a chyflym. Efallai eich bod chi’n gymwys i gael Lwfans Gweini neu Lwfans Cyflogaeth a Chymorth.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?
A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.