Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Newid gwlad

Gair o gyngor i osgoi sgamiau ar-lein

Mae sgamiau ar-lein yn gynlluniau i dwyllo arian o'ch dwylo chi gan ddefnyddio'ch cyfrifiadur a'r rhyngrwyd, naill i trwy wefannau ffug neu e-byst.  Er bod yna sawl ffordd i sganwyr fynd i mewn i'ch cyfrifiadur i ddwyn eich arian a'ch hunaniaeth, mae yna ffyrdd i chi'ch amddiffyn eich hun.

Mae'r dudalen hon yn dweud wrthych beth fedrwch chi ei wneud i ostwng y siawns i eraill gael gafael ar wybodaeth bersonol trwy'ch cyfrifiadur, tabled neu ffôn smart.

Gair o gyngor

Ni fydd unrhyw gwmni ar-lein didwyll yn cysylltu â chi i ofyn i chi am eich manylion mewngofnodi, er enghraifft eich cyfrinair neu'ch enw defnyddiwr.  Dylech ond fod angen darparu'r wybodaeth hon pan fyddwch chi'n mewngofnodi ar gyfer gwasanaeth fel bancio ar-lein. Chwiliwch am https ar ddechrau cyfeiriad y wefan i sicrhau bod y safle yn un diogel.

Os oes gwefan yr ydych yn ei defnyddio'n rheolaidd yn newid yn sydyn, yn ddirybudd, peidiwch â'i defnyddio a holwch y sefydliad i sicrhau ei bod yn wefan ddidwyll.

Beth fedrwch chi ei wneud i'ch diogelu'ch hun

I ddiogelu'ch hunaniaeth a'ch arian rhag sgamwyr ar-lein:

  • peidiwch â gadael i unrhyw un gael mynediad at eich cyfrifiadur o bell os nad ydych yn medru ymddiried ynddynt, er enghraifft eich Darparwr Gwasanaethau Rhyngrwyd
  • crëwch gyfrinair sy'n ddigon hir ac unigryw a defnyddiwch gyfuniad o rifau hap a llythyron bach a mawr.  Gorau po hiraf yw'r cyfrinair - mi fydd yn anoddach ei ddyfalu. Mae cyfrinair deg digid yn well nag un wyth digid.  Sicrhewch eich bod yn newid cyfrineiriau'n rheolaidd a pheidiwch â'u rhannu
  • defnyddiwch feddalwedd wrthfirws a'i diweddaru'n rheolaidd.  Fe fydd hyn yn chwilio am raglenni cyfrifiadurol maleisus ac yn monitro ffeiliau cyn eu hagor.  Mae'r feddalwedd ddiweddaraf yn bwysig i ddiogelu yn erbyn y firysau diweddaraf.  Os ydych yn prynu meddalwedd ar-lein, sicrhewch ei bod gan gwmni cyflenwi didwyll
  • deallwch ba feddalwedd yr ydych yn ei gosod ar eich cyfrifiadur neu'ch ffôn a sicrhewch eich bod yn defnyddio safle diogel wrth brynu meddalwedd, tabled neu ffôn smart.  Fe fydd gan wefan ddiogel gyfeiriad gwefan sy'n dechrau gyda https ac nid http
  • sicrhewch eich bod yn cadw’ch mur gwarchod ymlaen.  Mae mur gwarchod, neu 'firewall', yn atal sgamwyr rhag mynd i mewn i'ch cyfrifiadur. Mae systemau gweithredu fel Windows yn dod gyda gosodiadau mur gwarchod wedi eu hadeiladu i mewn yn barod. Maen nhw'n medru monitro a'ch rhybuddio o unrhyw fynediad annisgwyl i'ch cyfrifiadur
  • sicrhewch eich bod yn diweddaru eich system weithredu yn rheolaidd. Mae Windows yn enghraifft o system weithredu
  • gosodwch fersiwn ddiweddaraf eich porwr, er enghraifft Internet Explorer, a fydd yn cynnwys y nodweddion diogelwch diweddaraf
  • peidiwch ag agor e-byst, atodiadau, negeseuon testun na negeseuon sy'n ymddangos ar y sgrin os ydyn nhw'n amheus neu'n anhysbys.  Er enghraifft e-bost gyda phennawd sydd â geiriad anarferol
  • cyn bwydo manylion cerdyn talu i mewn i wefan, gwnewch yn siŵr fod y ddolen yn un diogel.

Sicrhau bod gennych ddolen ddiogel

Mae yna dair ffordd i chi sicrhau bod gennych ddolen ddiogel:

  • sicrhewch fod symbol clo yn ffrâm ffenestr y porwr, sy’n ymddangos pan fyddwch ci’n ceisio mewngofnodi neu gofrestru. Sicrhewch nad yw’r clo ar y dudalen ei hun – os ydyw fwy na thebyg bod hyn yn arwydd o wefan dwyllodrus
  • sicrhewch fod cyfeiriad y wefan yn dechrau gyda ‘https://’. Mae’r ‘s’ yn sefyll am ‘secure’
  • Os ydych yn defnyddio fersiwn ddiweddaraf eich porwr, fe fydd bar cyfeiriad neu enw perchennog y wefan yn troi’n wyrdd.

Os ydych yn derbyn e-bost a allai fod yn sgam

Os ydych chi wedi agor e-bost sy'n sgam:

  • peidiwch ag ateb yr e-bost
  • peidiwch â chlicio ar unrhyw ddolenni yn yr e-bost nac agor unrhyw atodiadau
  • os ydych eisoes wedi clicio ar ddolen ac yn agor gwefan, peidiwch â datgelu unrhyw wybodaeth bersonol

Camau nesaf

Gwybodaeth ddefnyddiol arall

Did this advice help?