Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Sut i adnabod sgam

This advice applies to Cymru

Mae sgamiau yn gynlluniau twyllodrus i'ch twyllo i roi'ch arian. Maen nhw'n medru cyrraedd trwy'r post, fel galwad ffôn, trwy neges testun neu e-bost neu efallai y bydd sgamiwr yn dod i’ch cartref.

Gallai fod yn sgiam yn yr achosion canlynol:

  • mae'r alwad, y llythyr, yr e-bost neu’r neges testun wedi dod yn ddiwahoddiad
  • dydych chi ddim wedi clywed am y loteri neu’r gystadleuaeth y maen nhw’n sôn amdani ac nid oeddech wedi prynu tocyn
  • gofynnir i chi anfon arian ymlaen llaw
  • cewch wybod eich bod yn gorfod ymateb yn gyflym felly ni chewch amser i feddwl am y peth na siarad ag aelod o’r teulu neu ffrind cyn penderfynu
  • maen nhw’n dweud wrthych am gadw’r peth yn gyfrinach.

Darllenwch y dudalen hwn am help ar adnabod sgiam.

Gair o gyngor

Pan fydd rhywun yn cysylltu â chi’n ddiwahoddiad, dylech amau a meddwl:

  • os yw’n swnio’n rhy dda i fod yn wir, fwy na thebyg nad yw’n wir
  • os nad ydych chi wedi prynu tocyn, fedrwch chi ddim ennill
  • ni ddylech fod yn gorfod talu unrhyw arian i gael gwobr.

Gallwch hefyd:

  • ddweud ‘na, dim diolch’ i bobl sy’n parablu i geisio’ch perswadio
  • sicrhau nad ydych yn rhoi’ch manylion banc allan os nad ydych yn sicr eich bod yn medru ymddiried yn y sawl sydd wedi cysylltu â chi
  • gymryd eich amser – gwrthodwch unrhyw bwysau i wneud penderfyniad yn y fan a’r lle
  • sicrhau nad ydych yn anfon unrhyw arian at rywun dieithr
  • gerddwch i ffwrdd wrth unrhyw hysbysebion swydd sy’n gofyn am arian ymlaen llaw.

Os oes amheuaeth, peidiwch ag ateb. Rhowch e’ yn y bin, ei ddileu neu roi’r ffôn i lawr.

Pwy sy'n dioddef o ganlyniad i sgamiau?

Mae sgamiau'n medru effeithio ar nifer o wahanol fathau o bobl.  Yn aml, credir mai pobl hyn sydd fwyaf tebygol o gael eu twyllo gan sgamiau, ond er bod hyn yn digwydd, mae grwpiau oedran eraill yr un mor debygol o gael eu twyllo. Os ydych chi rhwng 35 a 45 oed, mae cynigion sy'n rhy dda i fod yn wir, a chynlluniau i ddod yn gyfoethog yn gyflym, yn medru apelio, yn enwedig os ydych chi wedi bod mewn sefyllfa anodd, er enghraifft colli swydd.  Er enghraifft, mae yna sgamiau hyfforddiant sy'n targedu pobl sy'n gobeithio gwella'u cyfleoedd cyflogaeth ond a fydd yn eich twyllo chi i gael arian gennych yn lle.

Adnabod sgamiau

Efallai y bydd sgamiwr yn:

  • ·cysylltu â chi'n ddiwahoddiad
  • ·addo pethau sy'n rhy dda i fod yn wir - os yw rhywbeth i'w glywed yn rhy dda i fod yn wir, fwy na thebyg nad yw'n wir
  • ·gofyn i chi dalu ymlaen llaw am rywbeth - er enghraifft, fe fydd yn gofyn i chi dalu ffi cyn i chi fedru hawlio gwobr
  • ·gofyn i chi benderfynu'n gyflym trwy ddweud pethau fel 'os nad ydych chi'n gwneud rhywbeth nawr, fe fyddwch chi'n colli allan'.  Mae hyn yn rhoi pwysau arnoch ac nid yw'n rhoi amser i chi feddwl
  • ·or-gyfeillgar â chi
  • ·dweud wrthych mai cyfrinach yw'r cynnig ac na chewch chi ddweud wrth unrhyw un amdani
  • ·gofyn i chi am fanylion eich cyfrif banc. Peidiwch byth â rhoi eich manylion banc i bobl nad ydych yn eu 'nabod, yn enwedig pobl yr ydych yn eu cyfarfod ar-lein
  • ·rhoi rhif ffôn symudol neu gyfeiriad Blwch Post fel y cyswllt ar gyfer y cwmni - mae'n hawdd cau'r rhain ac mae'n anodd eu holrhain. Efallai ei fod yn arwydd nad yw'r cwmni'n bodoli neu nad yw'n gwmni didwyll.  Gwiriwch fanylion y cwmni gyda Thy’r Cwmnïau neu chwiliwch ar y rhyngrwyd am fwy o fanylion amdanynt.

Os ydych chi'n meddwl y gallai rhywbeth fod yn sgam, peidiwch ag ateb - taflwch y peth i ffwrdd, ei ddileu neu roi'r ffôn i lawr a chael cyngor pellach.

Camau nesaf

Gwybodaeth ddefnyddiol arall

Action Fraud - A-Z of scams ar: www.actionfraud.police.uk

Cyngor ar sgamiau Age UK ar:www.ageuk.org.uk

Ty'r Cwmnïau yn: www.companieshouse.gov.uk

Gwybodaeth ar sgamiau gan yr Heddlu Metropolitan ar: content.met.police.uk

Gwybodaeth ar sgamiau gan Think Jessica ar: www.thinkjessica.com

Did this advice help?
Why wasn't this advice helpful?
Did this advice help?

Thank you, your feedback has been submitted.