Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Newid gwlad

Atal rhywun sy'n agored i niwed rhag cael eu twyllo

Mae sgamiau yn gynlluniau twyllodrus i'ch twyllo i roi'ch arian. Maen nhw'n medru cyrraedd yn y post, trwy alwad ffôn, neges testun neu e-bost, neu pan fydd rhywun yn dod i'ch cartref.

Er bod unrhyw un yn medru cael eu twyllo gan sgam, mae rhai pobl yn agored i niwed ac yn fwy tebygol o gael eu targedu.

Mae'r rheiny sy'n arbennig o agored i sgamiau yn cynnwys pobl hyn a phobl sydd â phroblemau iechyd meddwl, anawsterau dysgu neu ddementia.

Os ydych chi'n gynhaliwr, yn berthynas, ffrind neu gymydog i rywun sy'n agored i niwed, efallai mai chi fydd yr unig un sy'n medru eu hatal rhag dioddef twyll.

Darllenwch y dudalen hon i ddarganfod beth ddylech chi chwilio amdano, i gael cyngor i'w rannu ag eraill ac i gael gwybod ble i gael cymorth.

Yr hyn ddylech chi fod yn wyliadwrus ohono

Os ydych chi'n 'nabod rhywun a allai fod yn agored i sgam, neu os ydych chi'n gofalu am rywun o'r fath, chwiliwch am yr arwyddion canlynol.  Ydyn nhw'n:

  • derbyn tipyn o bost diwahoddiad?
  • yn byw mewn ty sy'n llawn o nwyddau sy'n edrych yn rhad, er enghraifft gemwaith a chynnyrch iechyd?
  • cael galwadau rheolaidd gan bobl ddieithr?
  • mynd yn gyfrinachgar wrth drafod eu sefyllfa ariannol gyda chi?

Fe allech eu holi os ydyn nhw wedi derbyn unrhyw lythyron neu alwadau ffôn anarferol. Ceisiwch wneud hyn mewn ffordd sydd ddim yn eu dychryn yn ddiangen.

Os ydych chi'n ymwybodol o sgam sydd ar waith yn eich ardal chi ar y pryd, sicrhewch fod y sawl yr ydych yn ei 'nabod, neu'n gofalu amdano/i, yn gwybod amdano a heb gael ei d/thwyllo.

Pa gymorth fedrwch chi ei roi?

Yn aml, mae ar bobl ormod o gywilydd i gyfaddef eu bod wedi cael eu twyllo, neu nid ydynt yn credu eu bod wedi cael eu twyllo.

Sicrhewch y person ei bod yn broblem gyffredin, bod sgamwyr yn bobl glyfar a bod pob math o bobl yn cael eu twyllo ganddynt.  I'w cadw'n ddiogel rhag sgamwyr, gofynnwch iddyn nhw:

  • beidio â rhoi eu henw, cyfeiriad, manylion cyfrif banc neu unrhyw wybodaeth bersonol arall
  • siarad â chi cyn ymateb i unrhyw gynnig
  • beidio ag ymddiried yn unrhyw un sy'n dweud eu bod wedi ennill gwobr
  • beidio â ffonio unrhyw rif a roddir iddynt er mwyn hawlio gwobr  
  • beidio ag anfon arian at unrhyw un i hawlio gwobr
  • dderbyn eich help i ofyn i'r Post Brenhinol ailgyfeirio'u post, naill ai atoch chi neu at berthynas neu ffrind arall y maen nhw'n ymddiried ynddynt
  • dderbyn eich help i gofrestru gyda gwasanaethau rhad ac am ddim o'r enw Telephone Preference Service a Mailing Preference Service, sy'n cwtogi ar alwadau ffôn, negeseuon testun a phost diwahoddiad.

Camau nesaf

Riportiwch y sgam i Action Fraud. Maen nhw'n darparu gwasanaeth arbennig, law yn llaw â Chymorth i Ddioddefwyr, er mwyn i gynhalwyr riportio sgamiau ar ran dioddefwr sy'n agored i niwed.  Rhaid bod y dioddefwr yn un o'r canlynol:

  • dan 17
  • â phroblem iechyd meddwl neu anhawster dysgu
  • ag anabledd corfforol.

Cyfeiriad y wefan yw www.actionfraud.org.uk a'r rhif ffôn yw 0300 123 2040.

Riportiwch y sgam i Safonau Masnach

Awgrymwch fod y dioddefwr yn siarad â changen leol Age UK, eu Cynllun Gwarchod Cymdogaeth lleol neu berthynas, ffrind neu weithiwr cymdeithasol. I ddod o hyd i'ch cangen leol o Age UK, rhowch glic ar; www.ageuk.org.uk.

I ddarganfod mwy am gofrestru gyda Telephone Preference Service, ffoniwch: 0845 070 0707, neu rhowch glic ar: www.tpsonline.org.uk

I ddarganfod mwy am gofrestru gyda Mail Preference Service, ffoniwch: 0845 703 4599, neu rhowch glic ar: www.mpsonline.org.uk

Os oes angen help pellach arnoch

Did this advice help?