Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Coronafirws - beth mae’n ei olygu i chi

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Mae’r dudalen hon yn cael ei diweddaru’n rheolaidd wrth i gyngor y llywodraeth fod ar gael.

Mae yna bethau y gallwch chi eu gwneud i’ch helpu chi i osgoi cael coronafirws, a elwir hefyd yn COVID-19. Mae yna hefyd bethau y gallwch chi eu gwneud i atal y firws rhag lledaenu os ydych chi’n meddwl bod gennych chi ef.

Gallwch ddarllen mwy am symptomau coronafirws a sut i’w osgoi ar wefan y GIG.

Gallwch hefyd wylio fersiynau Iaith Arwyddion Prydain o gyngor y Llywodraeth ar wefan SignHealth

Gwiriwch a yw rhywbeth yn sgâm

Gwnewch yn siŵr eich bod chi’n defnyddio ffynonellau gwybodaeth ddibynadwy yn unig o ran coronafirws.

Os ydych chi’n gweld negeseuon e-bost am coronafirws gan rywun nad ydych chi’n eu hadnabod, peidiwch â chlicio ar unrhyw ddolenni na phrynu unrhyw beth.

Peidiwch â rhoi arian na manylion personol i unrhyw un nad ydych chi’n ei hadnabod neu’n ymddiried ynddo/i - er enghraifft, os bydd rhywun yn curo ar eich drws ac yn cynnig helpu.

Gallwch wirio a yw rhywbeth yn sgâm

Aros adref 

Mae’r Llywodraeth wedi dweud bod yn rhaid i chi aros adref ac osgoi cyswllt diangen â phobl eraill. Byddant yn adolygu’r sefyllfa hon diwedd Mai 2020.  

Gellid dweud wrthych am ddychwelyd adref gan yr heddlu neu gael dirwy os ewch allan heb reswm da.

Gallwch fynd allan i wneud ymarfer corff mor aml ag y dymunwch - er enghraifft i gerdded, rhedeg neu reidio beic. Gallwch hefyd chwarae chwaraeon neu eistedd mewn parc i orffwys. Gallwch fynd allan gydag aelodau o'ch cartref neu ofalwr.

Dylech gadw o leiaf 2 fetr i ffwrdd oddi wrth bobl nad ydynt yn aelodau o'ch teulu/cartref. Fe ddylech chi aros yn eich ardal leol.

Gallwch hefyd wneud pethau fel:

  • cael arian o beiriant arian parod, undeb credyd neu wystlwr
  • siopa am bethau sylfaenol, er enghraifft bwyd a meddyginiaeth a cyflenwadau anifeiliaid anwes.
  • ychwanegu arian at mesurydd rhagdalu

  • mynd â phlentyn i'r ysgol
  • unrhyw anghenion meddygol - ond cysylltwch â'ch meddyg teulu, deintydd neu wasanaeth iechyd dros y ffôn yn gyntaf, os gallwch
  • gofal am berson sy’n agored i niwed - er enghraifft os mae angen help arnynt i gadw’n ddiogel, i olchi neu fwyta
  • symud tŷ - ond dylech geisio gohirio hyn os yn bosibl

Gallwch hefyd deithio yn ôl ac ymlaen i’r gwaith os nad yw’n ‘rhesymol bosibl’ i chi weithio gartref. Mae hyn yn cynnwys os ydych chi'n gweithio fel gwirfoddolwr neu i elusen.

Os oes gennych blant o dan 18 oed

Os ydych chi wedi gwahanu, gallwch weld eich plant o dan eich trefniadau arferol. Darganfyddwch sut i newid trefniadau plant os ydych chi'n hunan-ynysu.

Byddwch hefyd yn gyfrifol am sicrhau bod eich plant yn dilyn arweiniad y llywodraeth - mae hyn yn cynnwys cael gwybod gan yr heddlu i ddychwelyd adref.

Os yw eich partner yn gwneud i chi deimlo’n bryderus neu dan fygythiad

Gallwch barhau i gael cymorth yn ystod y cyfnod hwn. Cysylltwch â sefydliad cam-drin domestig i weld pa wasanaethau sydd ar gael.

Gallwch hefyd wirio'r canllaw ar gadw'n ddiogel ar wefan SafeLives.

Sefyllfaoedd lle gallwch chi adael cartref a chasglu gydag eraill

Mae'r llywodraeth wedi dweud bod yna ychydig o sefyllfaoedd lle gallwch chi ymgynnull gyda mwy nag 1 person arall.

Mae'r sefyllfaoedd lle gallwch chi ymgasglu yn cynnwys:

  • mynd i angladd aelod agos o'r teulu, rhywun yr ydych yn byw gyda neu ffrind heb deulu agos
  • mynd i angladd os ydych yn ofalwr un o'r galarwyr
  • helpu rhywun mewn argyfwng
  • helpu eraill i ofalu am berson sy'n agored i niwed
  • mynychu gwrandawiad llys neu dribiwnlys - ond gwiriwch fod eich gwrandawiad yn dal i ddigwydd

Dylech ddarllen y canllawiau diweddaraf ar yr hyn y dylech ei wneud ar GOV.UK. Mae’r canllawiau hyn gan y Llywodraeth yn cael ei ddiweddaru bob dydd.

Cymorth y gallwch ei gael

Mae’r llywodraeth hefyd wedi cyhoeddi dulliau eraill maen nhw’n helpu pobl.

Byddwn yn cyhoeddi cyngor newydd i’ch helpu chi i ddeall unrhyw newidiadau pan fyddant wedi’u cyhoeddi. Byddwn hefyd yn diweddaru ein cyngor presennol.

Mae’r cyngor hyd yn hyn yn cynnwys pethau fel:

  • Cael eitemau a gofal hanfodol os ydych yn ‘hynod o agored i niwed’ - cael help gan wirfoddolwr GIG ar wefan y Gwasanaeth Gwirfoddol Brenhinol
  • talu biliau, gan gynnwys eich rhent
  • cael eich talu os na allwch weithio oherwydd coronafirws
  • cael nodyn ynysu ar-lein os oes angen i chi brofi eich bod yn sâl.
  • mynd â’ch plant i’r ysgol os ydych chi’n weithiwr allweddol, er enghraifft os ydych yn gweithio yn y GIG, yr heddlu neu’n danfon bwyd.
  • gohirio neu ganslo trefniadau teithio

Os ydych chi’n agored i niwed oherwydd cyflwr meddygol

Rydych yn ‘hynod o agored i niwed’ os oes gennych gyflyrau meddygol - er enghraifft, os oes gennych asthma difrifol neu ganser.

Bydd y GIG yn cysylltu â chi os ydych yn ‘hynod o agored i niwed’. Byddent yn dweud wrthych sut i osgoi dod i gysylltiad â coronafirws. Gwelir hyn yn ‘cysgodi’.

Byddan nhw’n gofyn i chi:

  • osgoi cyswllt wyneb yn wyneb a phobl eraill
  • aros gartref am 12 wythnos o'r adeg y cysylltodd y GIG â chi

Os ydych chi’n meddwl eich bod chi’n hynod o agored i niwed ond nad yw’r GIG wedi cysylltu â chi, cysylltwch â’ch meddyg teulu neu glinigwr ysbyty.

Darganfyddwch fwy am gysgodi ac os ydych chi wedi’ch ystyried yn agored i niwed ar GOV.UK

Os oes angen help arnoch i gael gofal neu gyflenwadau hanfodol fel bwyd

Dylech gofrestru i gael help os:

  • mae gennych gyflwr meddygol sy'n eich gwneud yn hynod o agored i niwed
  • mae'r GIG wedi eich cynghori i gysgodi

Dylech gofrestru hyd yn oed os nad ydych yn credu bod angen help arnoch.

Gallwch chi gofrestru’ch hun neu rywun arall ar GOV.UK

Os ydych chi’n ofalwr

Gallwch chi fod yn ofalwr o hyd cyn belled nad oes gennych symptomau coronafirws.

Gwiriwch y canllawiau ar wefan Carers UK i ddarganfod pa gymorth sydd ar gael i chi.

Os oes angen i chi gymryd amser i ffwrdd o'r gwaith i ofalu am rywun sy'n cael gofal fel arfer mewn ffordd wahanol, darganfyddwch pa opsiynau sydd gennych chi.

Os oes gennych chi lai o arian oherwydd coronafirws

Gallwch wirio pa help y gallwch ei gael os na allwch dalu'ch biliau. Mae hyn yn cynnwys pethau fel eich morgais, biliau ynni, treth gyngor neu ddirwyon llys.

Gallwch hefyd ddarganfod beth i'w wneud os na allwch dalu'ch rhent neu os oes gennych broblemau gyda'ch cartref a rhentir.

Cael budd-daliadau

Efallai y gallwch hawlio budd-daliadau neu gael mwy o arian os ydych chi eisoes yn cael budd-daliadau. Mae hyn yn cynnwys unrhyw dâl salwch statudol (SSP) y gallai eich cyflogwr ei roi i chi.

Gwiriwch pa fudd daliadau y gallwch eu cael.

Os ydych chi eisoes yn cael budd-daliadau, gwiriwch a yw'r llywodraeth wedi gwneud unrhyw newidiadau i'ch budd-daliadau.

Os nad oes gennych arian ar gyfer bwyd

Efallai y gallwch gael help gan fanc bwyd. Bydd angen i chi gael eich cyfeirio at y banc bwyd. Os rydych wedi cael ei chyfeirio, rydych chi'n dal i gael teithio i fanc bwyd - naill ai i chi'ch hun neu i rywun sy'n agored i niwed.

Darganfyddwch fwy am gael eich cyfeirio at fanc bwyd.

Os ydych yn cysgu tu allan neu mewn lloches lle na allwch hunan-ynysu

Gelwir hyn yn 'cysgu ar y stryd'. Mae’r llywodraeth wedi dweud y dylid eich ystyried fel 'blaenoriaeth’. Dylai eich cyngor lleol eich helpu i ddod o hyd i rywle i aros, hyd yn oed os na fyddech fel arfer yn gymwys i gael help.

Gallwch gael help i wneud cais am gymorth digartrefedd gan y cyngor. 

Mynd i’r gwaith

Mae’r Llywodraeth wedi dweud y dylech fynd i’r gwaith dim ond os na ellir ‘gwneud eich gwaith o adref’.

Os yw’ch cyflogwr yn dweud wrthych am beidio â gweithio oherwydd coronafirws

Os yw’ch gweithle wedi cau neu os nad oes gwaith i chi oherwydd coronafirws, gallwch barhau i gael eich talu.

Gall eich cyflogwr ddefnyddio cynllun Cadw Swyddi Coronafirws y llywodraeth i’ch talu tra nad oes unrhyw waith i’w wneud.

Darganfyddwch sut mae’r cynllun yn gweithio.

Os ydych chi i ffwrdd o’r gwaith oherwydd eich bod chi’n hunan-ynysu neu’n cysgodi

Efallai y cewch dâl salwch statudol (SSP) os ydych chi’n dilyn arweiniad y llywodraeth i hunan-ynysu neu os ydych chi’n cysgodi.

Gallech gael Tal Salwch Statudol os:

  • mae gennych coronafirws neu symptomau coronafirws – darganfyddwch fwy am hunan-ynysu ar GOV.UK
  • mae rhywun sy’n byw gyda chi gyda coronafirws neu symptomau o coronafirws
  • Mae’r GIG wedi anfon llythyr atoch yn eich cynghori i gysgodi oherwydd eich bod yn ‘agored i niwed’ – darganfyddwch fwy am gysgodi ar GOV.UK

Rydych yn ‘agored i niwed' os ydych yn 70 oed neu'n  hŷn, yn feichiog neu os oes gennych gyflyrau iechyd penodol - mae’n wahanol i fod yn hynod o agored i niwed/fregus. Efallai y bydd yn rhaid i chi weithio os ydych chi'n agored i niwed. Darganfyddwch a ydych chi wedi'ch ystyried yn agored i niwed ar GOV.UK.  Os ydych chi am roi'r gorau i weithio, ni chewch Tal Salwch Statudol oni bai eich bod yn dilyn arweiniad y llywodraeth i hunan-ynysu.

Darganfyddwch fwy am gael Tal Salwch Statudol

Os ydych chi’n poeni am fynd i weithio oherwydd coronafirws

Os ydych chi'n poeni am orfod mynd i'r gwaith, mae yna bethau y dylai'ch cyflogwr eu gwneud i sicrhau eich bod chi'n ddiogel.

Os penderfynwch beidio â gweithio, efallai y bydd ffyrdd o dal gael eich talu.

Os ydych chi'n poeni am weithio a'ch bod chi'n feichiog neu'n anabl, efallai y bydd pethau eraill y mae'n rhaid i'ch cyflogwr eu gwneud.

Gwiriwch beth i'w wneud os ydych chi'n poeni am weithio.

Mynd a’ch plant i’r ysgol

Mae ysgolion, meithrinfeydd a cholegau chweched dosbarth wedi cau i’r mwyafrif o blant.

Gallwch barhau i fynd a’ch plant i’r ysgol os ydych yn ‘weithiwr allweddol’. Mae hyn yn golygu bod eich swydd yn cadw gwasanaethau pwysig i redeg, fel y GIG, yr heddlu neu ddanfon bwyd. Gwiriwch a ydych chi’n weithiwr allweddol ar Gwfan Llywodraeth Cymru  GOV.UK 

Fe ddylech chi hefyd fynd â’ch plant i’r ysgol os ydyn nhw’n cael eu hystyried yn agored i niwed, er enghraifft mae ganddyn nhw:

  • weithiwr cymdeithasol
  • Cynllun Addysg, Iechyd a Gofal

Os nad ydych yn siŵr, gwiriwch os yw eich plentyn yn cael ei hystyried yn agored i niwed ar wefan Llywodraeth Cymru. 

Bydd yr ysgol yn dweud wrthych os oes angen i’ch plant fynd i ysgol wanhaol. Os yw’r ysgol wedi cau, cysylltwch â’ch cyngor lleol - gallwch ddod o hyd i’ch cyngor lleol ar wefan Llywodraeth Cymru.

Gwiriwch gyngor y llywodraeth ar gau ysgolion ar gwefan Llywodraeth Cymru. 

Os oes angen i chi gymryd amser i ffwrdd i ofalu am eich plant 

Siaradwch a’ch cyflogwr. Darllenwch fwy am gymryd amser i ffwrdd o’r gwaith i ofalu am eich plant ar GOV.UK.

Os ydych chi’n bwriadu teithio dramor

Cyngor y llywodraeth yw peidio â theithio ar hyn o bryd oni bai bod rhaid i chi - gallwch ddarllen mwy am deithio ar GOV.UK

Os ydych wedi trefnu gwyliau

Os oes gennych chi wyliau eisoes wedi’u harchebu mae’n werth gwirio canllawiau yr asiant teithio, cwmni hedfan neu ddarparwr gwyliau arall. Efallai y gallwch ail-archebu’ch gwyliau a mynd yn hwyrach yn y flwyddyn.

Darganfyddwch mwy am gael ad-daliad oherwydd coronafirws.

Gallwch hefyd gael gwybod beth i'w wneud os yw eich pecyn gwyliau yn cael ei ganslo. Os oes angen mwy o help, gallwch gael cyngor gan y gwasanaeth i ddefnyddwyr.

Os ydych chi’n meddwl nad yw siopau’n gweithredu’n deg

Gall siopau a busnesau godi eu prisiau os ydyn nhw eisiau. Os ydych chi wedi sylwi bod pethau'n costio mwy na'r arfer, bydd angen i chi benderfynu a ydych chi am dalu am yr eitem ai peidio.

Os ydych chi'n poeni nad yw busnes yn bod yn deg gyda'u prisiau neu yn gweithredu yn anghyfreithlon, gallwch roi gwybod i Safonau Masnach. Efallai na fydd Safonau Masnach yn ymateb i'ch cwyn.

Os credwch fod siop ar agor pan na ddylai fod, gallwch wirio pa fusnesau y dylid eu cau ar GOV.UK.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?

Dywedwch fwy wrthym am pam nad oedd ein cyngor yn helpu.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.