Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Newid gwlad

Help gyda chostau cyfreithiol

Cymorth Cymorth cyfreithiol ar gyfer achosion sifil (sydd ddim yn rhai troseddol)

Os ydych chi angen help i dalu am gyngor cyfreithiol, efallai y cewch chi gymorth cyfreithiol. Fe fydd yn rhaid i chi fodloni’r amodau ariannol ar gyfer cael cymorth cyfreithiol. Mewn rhai achosion, mae cymorth cyfreithiol yn rhad ac am ddim. Mewn achosion eraill, efallai y bydd yn rhaid i chi dalu tuag at y gost.

Mae cymorth cyfreithiol sifil yn eich helpu i dalu am gyngor cyfreithiol, cyfryngu neu gynrychiolaeth yn y llys gyda phroblemau fel tai, dyled a’r teulu.

Y gwahanol fathau o gymorth cyfreithiol sifil

Mae yna wahanol fathau o gymorth cyfreithiol efallai y byddwch yn medru eu cael, sef:

  • Help cyfreithiol – cyngor ar eich hawliau a’ch opsiynau a help i drafod
  • Help yn y Llys – mae rhywun yn siarad ar eich rhan yn y llys, ond nid yw’n eich cynrychioli’n ffurfiol
  • Cyfryngu Teuluol – cymorth i ddod i gytundeb mewn anghydfod teuluol ar ôl i’ch perthynas chwalu, heb fynd i’r llys. Mae’n medru helpu datrys problemau yn ymwneud â phlant, arian a chartref y teulu
  • Help i'r Teulu – help neu gynrychiolaeth mewn anghydfod teuluol fel llunio cytundeb cyfreithiol
  • Cynrychiolaeth Gyfreithiol – cynrychiolaeth yn y llys gan gyfreithiwr neu fargyfreithiwr
  • Cynrychiolaeth Gyfreithiol wedi'i Rheoli – cynrychiolaeth mewn trafodion tribiwnlys iechyd meddwl neu cyn y Tribiwnlys Haenen Gyntaf mewn achosion o geisio lloches neu fewnfudo.

Ar gyfer pa achosion fedrwch chi gael cymorth cyfreithiol sifil?

Gallwch gael cymorth cyfreithiol sifil ar gyfer y mathau canlynol o achosion yn unig:

Budd-daliadau Lles

  • apelio i’r Tribiwnlys Uwch, y Llys Apêl neu’r Goruchaf Lys.

Cynlluniau gostyngiadau’r dreth gyngor

  • apelio i’r Uchel Lys, y Llys Apêl neu’r Goruchaf Lys.

Dyled

  • achos llys gan fenthyciwr eich morgais oherwydd ôl-ddyledion ar eich morgais.
  • achos llys gan gredydwr i’ch gorfodi i werthu’ch cartref
  • ·mae credydwr yn eich gwneud yn fethdalwr.

Tai

  • achos llys i’ch troi chi allan o’ch cartref oherwydd ôl-ddyledion rhent
  • eich troi chi allan o’ch cartref
  • ·rydych yn ddigartref ac angen help gan y cyngor i gael cartref arall
  • ·mae eich cartref yr ydych yn ei rentu mewn cyflwr difrifol wael
  • ·mae rhywun yn aflonyddu arnoch ac rydych chi angen gorchymyn llys i’ch amddiffyn
  • ·mae’ch landlord neu’r cyngor yn dwyn achos llys yn eich erbyn i gael gorchymyn ymddygiad gwrthgymdeithasol neu waharddeb/gorfodeb ymddygiad gwrthgymdeithasol yn eich erbyn.

Gwahaniaethu

  • rydych wedi dioddef gwahaniaethu ac mae hyn yn anghyfreithlon. Mae’r gyfraith yn eich amddiffyn rhag dioddef gwahaniaethu gan gyflogwyr, darparwyr addysg, tai a gwasanaethau, cyrff cyhoeddus fel y Cyngor a chymdeithasau fel clybiau chwaraeon.

Addysg (Anghenion Addysgol Arbennig)

  • apeliadau yn erbyn asesiadau Anghenion Addysgol Arbennig gan y cyngor

Mewnfudo a cheisio lloches

  • ceisiadau am loches
  • rydych wedi cael eich cadw yn y ddalfa
  • ·rydych yn cyflwyno cais i setlo yn y Deyrnas Unedig (caniatâd amhenodol i aros) am fod eich perthynas wedi chwalu oherwydd trais yn y cartref
  • ·rydych yn ddinesydd o’r Gymuned Ewropeaidd ac yn cyflwyno cais i aros yn y Deyrnas Unedig am fod eich perthynas wedi chwalu oherwydd trais yn y cartref
  • ·rydych yn cyflwyno cais i aros yn y Deyrnas Unedig am eich bod wedi dioddef wrth law pobl sy’n masnachu mewn pobl
  • ·trafodion gerbron y Comisiwn Apeliadau Mewnfudo Arbennig
  • ·rydych wedi cael rhybudd o dan y Mesur Atal Terfysgaeth ac Ymchwilio i Derfysgaeth
  • ·ceisiadau am gymorth gyda lloches, ond dim ond os ydych wedi ceisio am dai a chymorth ariannol.

Teulu, plant a cham-drin yn y cartref

Ni fedrwch chi gael cymorth cyfreithiol ar gyfer y rhan fwyaf o achosion teuluol preifat, fel ysgariad, neu anghydfod ynghylch plant a materion ariannol, os nad ydych wedi dioddef trais neu gam-drin yn y cartref.  Mae trais yn y cartref neu gam-drin yn y cartref yn cynnwys cam-drin seicolegol, corfforol, rhywiol, ariannol neu emosiynol.

Fe fyddwch yn medru cael cymorth cyfreithiol:

  • os ydych wedi dioddef trais yn y cartref, angen cyngor ar eich hawl i aros yn eich cartref ac angen gorchymyn i’ch amddiffyn
  • os ydych wedi dioddef trais yn y cartref ac angen cyngor ar faterion teuluol fel ysgariad, anghydfod ariannol neu anghydfod ynghylch plant
  • ·os ydych chi angen diogelu plentyn sydd mewn perygl o gael ei gam-drin – er enghraifft, rydych chi angen cyflwyno cais i’r llys i atal rhywun sydd wedi cam-drin plentyn rhag cael cyswllt gyda’r plentyn
  • ·ar gyfer cyfryngu teuluol
  • ·ar gyfer trafodion llys teuluol os ydych yn blentyn
  • ·os ydych chi angen cael eich diogelu rhag cael eich gorfodi i briodi neu am eich bod wedi cael eich gorfodi i briodi
  • ·os yw’r awdurdod lleol yn dwyn achos llys i fynd â’ch plentyn i mewn i ofal
  • ·i atal plant rhag cael eu symud allan o’r Deyrnas Unedig neu i’w cael yn ôl i’r Deyrnas Unedig os aethpwyd â nhw mewn ffordd anghyfreithlon
  • ·i orfodi cytundebau’r Undeb Ewropeaidd a chytundebau rhyngwladol ynghylch plant a chynhaliaeth.

Iechyd Meddwl

  • ar gyfer cynrychiolaeth mewn trafodion yn y tribiwnlys iechyd meddwl.

Gofal Cymunedol

ar gyfer achosion gofal cymunedol. Caiff gwasanaethau gofal cymunedol eu trefnu gan y cyngor i bobl gydag anghenion gofal fel cymorth yn y cartref

Gallwch hefyd gal cymorth cyfreithiol ar gyfer:

gorchymyn llys i’ch amddiffyn rhag aflonyddu

  • apêl yn erbyn penderfyniad sy’n eich atal rhag gweithio gyda phlant ac oedolion agored i niwed
  • ·cyngor a help gyda Grantiau Cyfleusterau’r Anabl
  • ·hawliadau sifil yn ymwneud â honiadau o gam-drin ac ymosodiad rhywiol
  • ·trafodion atafaeliad
  • ·gwaharddeb / gorfodeb ar gyfer trais sy’n ymwneud â gangiau
  • ·cwest i farwolaeth aelod o’ch teulu
  • ·gwaharddeb / gorfodeb i atal niwsans a achoswyd gan lygredd amgylcheddol
  • ·anghydfod ar draws ffiniau.

Ar gyfer pa achosion na fedrwch chi gael cymorth cyfreithiol sifil?

Ni fyddwch yn medru cael cymorth cyfreithiol ar gyfer y mathau canlynol o achosion:

  • ·anghydfod yn ymwneud â defnyddwyr ac anghydfod o fath arall yn ymwneud â chontract
  • ·y rhan fwyaf o achosion mewnfudo
  • ·achosion yr Awdurdod Diogelledu am Anafiadau Troseddol
  • ·cyfraith preifat y teulu, er enghraifft ysgariad, diddymu partneriaeth sifil, materion eiddo, ariannol a phlant (ac eithrio achosion ble mae yna dystiolaeth o drais yn y cartref neu gam-drin plant)
  • ·anafiadau personol neu farwolaeth
  • ·hawliadau camwedd neu hawliadau cyffredinol eraill
  • ·trosglwyddebu
  • ·cyngor ar lunio ewyllys
  • ·materion cyfraith ymddiriedolaeth
  • ·cyfraith cwmni neu bartneriaeth
  • ·cyfraith busnes
  • ·cyngor cyfreithiol yn ymwneud â newid enw
  • ·difenwad neu gelwydd maleisus.

Beth yw'r amodau ariannol ar gyfer cael cymorth cyfreithiol?

Rhaid bod eich incwm a’ch cyfalaf o fewn terfynau penodol i gael cymorth cyfreithiol.

Cymorth cyfreithiol os ydych yn cael budd-daliadau

Os ydych chi neu’ch partner yn cael budd-dal pasport, ni fydd unrhyw un yn edrych ar eich incwm i weld os ydych yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol. Ond, fe fyddan nhw’n edrych ar eich cyfalaf.

Dyma’r budd-daliadau pasport:

  • ·cymhorthdal incwm
  • ·Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n gysylltiedig ag incwm
  • ·Lwfans Ceisio Gwaith sy’n seiliedig ar incwm
  • ·cydran credyd gwarant Credyd Pensiwn
  • ·Credyd Cynhwysol.

Fe fyddwch yn cael cymorth cyfreithiol ar gyfer problem lloches os ydych yn cael cymorth gyda lloches gan y llywodraeth.

Cymorth Cyfreithiol os oes incwm gennych

Os yw eich incwm misol gros dros £2,657 ni fyddwch yn medru cael cymorth cyfreithiol.  Mae ‘incwm gros’ yn golygu eich incwm cyn tynnu treth  ac yswiriant gwladol ac nid yw'n cynnwys rhai budd-daliadau nawdd cymdeithasol.  Os oes mwy na phedwar o blant gennych, mae'r terfyn hwn yn codi £222 ar gyfer y pumed plentyn a phob plentyn ychwanegol.  Mae'n rhaid i chi gynnwys incwm eich partner ond nid os mai'ch partner yw'r person yr ydych yn dadlau ag ef/hi.

Os yw eich incwm misol gros yn £2,657 neu'n llai, fe fydd eich cyfreithiwr neu'ch cynghorydd yn edrych i weld beth yw eich incwm defnyddiadwy.  Eich ‘incwm defnyddiadwy' yw'r swm o'ch incwm sydd ar ôl wedi i chi dynnu yswiriant gwladol, treth, cynhaliaeth, costau tai a rhai treuliau penodol eraill. Hefyd, os oes partner gennych sydd ddim yn ennill arian, neu os oes plant gennych, ni fydd rhan o'ch incwm yn cael ei ystyried.  Os yw'ch partner yn ennill arian, fe fydd incwm eich partner yn cael ei ystyried, ond nid os mai'ch partner yw'r person yr ydych yn dadlau ag ef/hi.

Er mwyn bod yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol, nid yw'ch incwm misol defnyddiadwy yn medru bod yn fwy na £733.  

Os ydych o fewn y terfyn hwn, nid oes rhaid i chi dalu unrhyw beth tuag at Help Cyfreithiol. Ond os yw’ch incwm gwario misol yn fwy na £315, fe fydd yn rhaid i chi dalu cyfraniad misol os ydych yn cael Cynrychiolaeth Gyfreithiol. Mae union swm y cyfraniad yn dibynnu ar eich incwm.

Cymorth Cyfreithiol os oes cyfalaf gennych

Os oes gennych gyfalaf defnyddiadwy (cynilion) o dros £8,000, ni fyddwch yn cael cymorth cyfreithiol.  Mae cyfalaf defnyddiadwy yn cynnwys:

  • arian yn y banc
  • eitemau gwerthfawr
  • ·gwerth eich cartref (os yw'n eiddo i chi).  Mae hyn yn dibynnu faint yw gwerth yr eiddo a faint yw eich morgais.

Mae'n rhaid i chi gynnwys cyfalaf eich partner ond nid os mai'ch partner yw'r person yr ydych yn dadlau ag ef/hi.

Os ydych yn cael Cynrychiolaeth Gyfreithiol ac mae’ch cyfalaf defnyddiadwy yn llai na £3,000, ni fydd yn rhaid i chi dalu cyfraniad tuag at gost eich achos.

Os oes mwy na £3,000 o gyfalaf defnyddiadwy gennych, fe fydd yn rhaid i chi dalu cyfraniad tuag at gost eich achos. Rhaid talu’r cyfraniad hwn ar unwaith ac fe fydd yr un swm â’r cyfan o’r cyfalaf sydd gennych dros £3,000 hyd at gyfanswm y cyngor cyfreithiol.

Os ydych yn berchen ar gartref

Os ydych yn berchen ar gartref, caiff ei ystyried fel cyfalaf. Ond, ni fydd gwerth cyfan eich cartref yn cael ei ystyried. Gallwch dynnu swm eich morgais neu unrhyw arwystl ar eich cartref, hyd at uchafswm o £100,000. Gelwir hyn yn anwybyddu morgais. Gallwch hefyd dynnu 3% o werth eich cartref ar y farchnad (y swm y gallech ei gael amdano ar y farchnad agored) ar gyfer costau gwerthu.

Enghraifft

Gwerth eich cartref ar y farchnad yw £150,000.

Mae gennych forgais o £90,000.

3 % ar gyfer costau gwerthu = £4,500.

Y cyfalaf fydd yn cael ei ystyried yw £55,500 (£150,000 - £4,500 - £90,000).

Os oeddech yn berchen ar yr eiddo ar y cyd, ac yn berchen ar hanner cyfartal, fe fyddai’ch cyfalaf yn £27,500 (sef hanner £55,500).

Os ydych chi dros 60

Os ydych chi dros 60, gellir anwybyddu peth o’ch cyfalaf yn ychwanegol at unrhyw forgais sy’n cael ei anwybyddu. Mae swm y cyfalaf fydd yn cael ei anwybyddu’n dibynnu faint o incwm sbâr sydd gennych bob mis. Er enghraifft, os yw’ch incwm sbâr rhwng £0 a £25, y cyfalaf sy’n cael ei anwybyddu yw £100,000. Os yw’ch incwm sbâr rhwng £226 a £315 y cyfalaf sy’n cael ei anwybyddu yw £10,000. Os yw’ch incwm sbâr dros £315, ni fydd unrhyw gyfalaf yn cael ei anwybyddu, er, efallai y bydd eich morgais yn dal i gael ei anwybyddu.

Ad-dalu costau’ch cyfreithiwr ar ddiwedd eich achos

Os ydych wedi cael cymorth cyfreithiol ac, o ganlyniad i’ch achos, rydych wedi cadw arian neu eiddo neu wedi ennill arian neu eiddo, fwy na thebyg y bydd yn rhaid i chi ad-dalu rhai o gostau eich achos neu’r cyfan ohonynt. Gelwir hyn yn dâl statudol.

Ar ddiwedd eich achos, fel arfer telir unrhyw arian a ddyrennir i chi i’ch cyfreithiwr. Fe fydd yr asiantaeth cymorth cyfreithiol yn cymryd yr hyn a wariwyd ar eich cyfreithiwr allan o’r dyfarniad ac fe gewch chi’r swm sy’n weddill.

Mewn rhai achosion, gellir gohirio talu’r tâl statudol yn yr achosion canlynol:

  • ·yr eiddo a enilloch yn yr achos yw’ch cartref neu gartref y rheiny sy’n dibynnu arnoch
  • ·rydych yn mynd i ddefnyddio’r arian a enilloch yn yr achos i brynu cartref i chi neu’ch dibynyddion.

Sicrhewch fod eich cyfreithiwr neu’ch cynghorydd yn rhoi manylion llawn effeithiau’r tâl statudol i chi cyn i chi benderfynu mynd ymlaen gyda’ch achos.

Sut i geisio am gymorth cyfreithiol

Os nad ydych yn siŵr a fedrwch chi gael cymorth cyfreithiol, gallwch ddefnyddio teclyn 'Fedrwch chi gael cymorth cyfreithiol?' ar wefan GOV.UK. Rhowch glic ar www.gov.uk/check-legal-aid.

Mae llinell gymorth Civil Legal Advice ar 0845 345 4345 hefyd yn medru rhoi cyngor i chi ar p’un ai eich bod yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol ai peidio.

Os ydych yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol sifil, efallai y byddwch yn medru cael help gan linell gymorth Civil Legal Advice. Mae llinell gymorth Civil Legal Advice yn rhoi cyngor annibynnol, cyfrinachol a rhad ac am ddim ar y materion canlynol:

  • ·dyled
  • ·tai
  • ·y teulu
  • ·budd-daliadau lles
  • ·gwahaniaethu
  • ·addysg.

Rhif ffôn y llinell gymorth yw: 0845 345 4 345. Mae ar agor o 9yb hyd nes 8yh, o Ddydd Llun i Ddydd Gwener ac o 9yb hyd 12.30yp ar Ddydd Sadwrn. Nid yw'r galwadau'n costio mwy na 4c y funud o linell dir BT. Fel arfer, mae galwadau o ffonau symudol yn costio mwy.

Os ydych yn poeni am gost yr alwad, fe allwch ofyn i gynghorydd eich ffonio chi nôl. Rydych hefyd yn medru anfon neges testun o'ch ffôn symudol gyda'r geiriau 'legalaid' a'ch enw, at 80010, ac fe fydd cynghorydd yn eich ffonio chi nôl o fewn 24 awr.

Mae gan y llinell gymorth wasanaeth cyfieithu os hoffech chi gael cyngor mewn iaith heblaw am y Gymraeg neu'r Saesneg.

Mae yna wasanaeth minicom hefyd i bobl sy'n fyddar, yn drwm eu clyw neu â nam ar eu lleferydd, a gwasanaeth 'type-talk' i bobl sy'n cael trafferth clywed.

Gallwch hefyd gael cyngor ar-lein oddi ar eu gwefan ar www.gov.uk.

Gwasanaethau cyfreithiol i bobl fyddar

Mae RAD Legal Services yn wasanaeth cyfreithiol sy’n rhoi cyngor cyfreithiol arbenigol ac annibynnol mewn Iaith Arwyddion Prydain, i bobl fyddar. Rhaid bod gennych fynediad at we-gamera a gwasanaeth band eang a rhaid eich bod yn gymwys i gael cymorth cyfreithiol. Maen nhw’n rhoi cyngor cyfreithiol a chynrychiolaeth ar y testunau canlynol:

  • dyled
  • tai
  • y teulu
  • budd-daliadau lles
  • gwahaniaethu
  • addysg

Mae gwybodaeth a help pellach ar eu gwefan, ar www.deaflawcentre.org.uk

Cymorth cyfreithiol ar gyfer achosion troseddol

Mewn achosion troseddol, trefnir Cymorth Cyfreithiol gan y Gwasanaeth Amddiffyn Troseddol (y CDS). Mae yna wahanol fathau o help sy'n medru bod ar gael i chi, gan ddibynnu ar eich amgylchiadau.

Dylech gael cyngor gan gyfreithiwr a fydd yn asesu p’un ai eich bod chi’n gymwys i gael cymorth cyfreithiol ai peidio.

Cyngor cyfreithiol rhad ac am ddim yng ngorsaf yr heddlu

Os ydych yng ngorsaf yr heddlu, mae gennych yr hawl i gael cyngor cyfreithiol annibynnol rhad ac am ddim gan gyfreithiwr â dyletswydd. Nid yw hyn yn dibynnu ar eich amgylchiadau ariannol. Fe fydd eich cais yn cael ei drosglwyddo at Ganolfan Alwadau Cyfreithwyr Amddiffyn. Neu, fe fyddwch yn medru dewis eich cyfreithiwr eich hun ac ni fydd yn rhaid i chi dalu am gyngor os oes gan eich cyfreithiwr gytundeb gyda'r CDS. Fe fydd y Ganolfan Alwadau yn cysylltu â’ch cyfreithiwr ar eich rhan.

Os ydych wedi cael eich arestio, mae gennych yr hawl i siarad â chyfreithiwr ar unrhyw adeg, ac eithrio mewn achosion difrifol ble gellir gohirio'r hawl hwn. Mae'n rhaid i chi dderbyn taflen wybodaeth yn esbonio sut i gael help cyfreithiol.

Am fwy o wybodaeth am eich hawliau i gael cyngor cyfreithiol yng ngorsaf yr heddlu, gweler Eich hawliau wedi i chi gael eich arestio yn Pwerau'r Heddlu.

Help cyn eich cyhuddo o drosedd

Mae'n bosib y byddwch yn medru cael help gydag achos troseddol hyd yn oed os nad ydych wedi cael eich cyhuddo o drosedd. Er enghraifft, efallai y byddai cyfreithiwr yn medru rhoi cyngor cyffredinol, ysgrifennu llythyron neu gael barn bargyfreithiwr. Gelwir y math hwn o help yn Gyngor a Chymorth.

Fe fyddwch yn cael Cyngor a Chymorth os ydych yn cael Cymhorthdal Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy'n gysylltiedig ag incwm, Lwfans Ceisio Gwaith sy'n seiliedig ar incwm, elfen credyd gwarant Credyd Pensiwn neu Gredyd Cynhwysol. Os ydych yn cael Credyd Treth Gwaith, efallai y byddwch yn medru cael Cyngor a Chymorth gan ddibynnu ar faint o incwm sydd gennych a’ch amgylchiadau personol.

Os nad ydych yn cael un o'r budd-daliadau hyn neu Gredyd Treth Gwaith, fe fyddwch ond yn cael Cyngor a Chymorth os yw eich incwm a'ch cynilion yn is na swm penodol.

Dylech gael cyngor gan gyfreithiwr a fydd yn asesu p’un ai eich bod chi’n gymwys i gael cymorth a chyngor ai peidio.

Help gyda chynrychiolaeth yn y llys

Mae yna dair ffordd bosib y byddwch yn medru cael cymorth os oes angen i chi gael eich cynrychioli yn y llys ar gyfer trosedd.

Gorchymyn Cynrychiolaeth

Mae Gorchymyn Cynrychiolaeth yn cynnwys cynrychiolaeth gan gyfreithiwr ac, os oes angen, gan fargyfreithiwr mewn achos troseddol.

Er mwyn i chi fedru bod yn gymwys i gael Gorchymyn Cynrychiolaeth mewn llys ynadon, mae'n rhaid i chi gwrdd ag amodau ariannol penodol. Byddwch yn cwrdd â'r amodau hyn yn awtomatig os ydych yn iau nag 18 (neu'n iau na 18 ac mewn addysg llawn amser). Hefyd, fe fyddwch yn cwrdd â'r amodau hyn yn awtomatig os ydych yn cael Cymhorthdal Incwm, Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy'n gysylltiedig ag incwm, Lwfans Ceisio Gwaith sy'n seiliedig ar incwm, elfen credyd gwarant Credyd Pensiwn neu Gredyd Cynhwysol. Fel arall, mae'r amodau ariannol yn dibynnu ar eich incwm gros a faint o blant dibynnol sydd gennych. Os nad oes gennych unrhyw blant, ni fyddwch yn cael cymorth cyfreithiol troseddol yn y llys ynadon os oes incwm gros o fwy na £21,487 gennych.

Os ydych yn cwrdd â'r amodau ariannol, fel arfer, byddwch yn cael help gyda chynrychiolaeth mewn achos troseddol yn y llys ynadon, ar yr amod ei fod er budd cyfiawnder eich bod yn cael cynrychiolaeth gyfreithiol. Mae hyn golygu, er enghraifft, os ydych yn debygol o fynd i'r carchar neu golli eich swydd os yw'r llys yn eich cael yn euog.

Yn Llys y Goron, fe fydd er budd cyfiawnder, yn awtomatig, eich bod yn cael cynrychiolaeth gyfreithiol yn Llys y Goron. Ond efallai y bydd yn rhaid i chi dalu tuag at gost eich cynrychiolaeth gyfreithiol o’ch incwm a’ch cyfalaf.

Os oes incwm o dros £283.17 y mis gennych sydd ar gael i’w wario, fe fydd yn rhaid i chi roi pum cyfraniad o’ch incwm. Os ydych yn hwyr yn talu, fe fydd yn rhaid i chi wneud un taliad ychwanegol.

Os bydd y llys yn eich cael yn euog ac mae gennych gyfalaf dros £30,000, efallai y gofynnir i chi dalu cyfraniad o’ch cyfalaf.

Os yw’r llys yn penderfynu nad ydych yn euog, fe fyddwch yn cael eich taliadau yn ôl.

I ofyn am Orchymyn Cynrychiolaeth, gofynnwch am ffurflen gais yn y llys sy'n delio gyda'ch achos neu siaradwch â’ch cyfreithiwr.

Cymorth Eiriolaeth

Mae Cymorth Eiriolaeth yn cynnwys costau cael cyfreithiwr i baratoi eich achos a chynrychiolaeth gychwynnol mewn rhai achosion penodol fel::

  • carcharorion sy'n wynebu siarsiau disgyblu
  • carcharorion â dedfryd o garchar am oes sy'n cael eu hatgyfeirio at y Bwrdd Parôl
  • warantau ar gyfer daliad pellach.

Nid oes rhaid i chi gwrdd ag unrhyw amodau ariannol i fod yn gymwys ar gyfer Cymorth Eiriolaeth os mai gwrandawiad carchar ydyw.

Cyngor a chynrychiolaeth rhad ac am ddim yn y llys ynadon

Os na chawsoch chi gyngor cyfreithiol cyn i'r achos ddod gerbron y llys ynadon, mae'n bosib i chi gael cyngor a chynrychiolaeth rhad ac am ddim gan 'gyfreithiwr â dyletswydd' y llys. Nid yw hyn yn berthnasol i achosion llai difrifol, fel troseddau gyrru llai ond efallai y bydd yn medru cynnwys achosion ble na thalwyd treth gyngor.

Nid oes rhaid i chi gwrdd ag unrhyw amodau ariannol i gael cyngor a chynrychiolaeth rhad ac am ddim yn y llys ynadon.

Fe fydd staff y llys yn dweud wrthych sut i ddod o hyd i gyfreithiwr â dyletswydd.

Ffioedd Llys

Os ydych chi’n dymuno dechrau achos llys, fe fydd angen i chi dalu ffi i’r llys.

Mae gwybodaeth bellach ar ffioedd llys ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi ar www.hmctscourtfinder.justice.gov.uk.

Mewn rhai amgylchiadau, fe fydd y ffi yn cael ei ildio neu ei ostwng, er enghraifft:

  • am eich bod yn derbyn rhai budd-daliadau fel Cymhorthdal Incwm neu Lwfans Ceisio Gwaith sy’n seiliedig ar incwm
  • am fod eich incwm yn isel
  • oherwydd caledi ariannol.

Rydych yn medru gofyn i’r llys ddweud wrthych sut i ofyn am ostwng neu ildio ffioedd, neu mae gwybodaeth bellach a ffurflen EX 160, yr ydych yn medru ei defnyddio i ofyn am ostwng neu ildio ffi, ar gael ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi ar www.hmctscourtfinder.justice.gov.uk.

Mathau eraill o help cyfreithiol

Gan ddibynnu ar natur eich problem, efallai y byddwch yn medru cael help cyfreithiol o ffynonellau eraill. Mae rhai o'r rhain wedi eu rhestru isod.

Cyfweliad ffi sefydlog

Efallai y bydd rhai cyfreithwyr yn rhoi hyd at hanner awr o gyngor cyfreithiol am ffi sefydlog a gytunwyd ymlaen llaw. Efallai y bydd rhai cynlluniau'n cynnwys rhywfaint o gyngor rhad ac am ddim. Mae hyn yn medru bod yn ddefnyddiol os ydych am gael syniad a yw'n werth amddiffyn eich achos neu barhau gyda'r achos.

Nid yw'r cynllun cyfweliad ffi sefydlog yn dibynnu ar eich incwm na'ch cynilion - fe fydd y tâl yr un faint i bawb.

Fe fydd eich canolfan Cyngor ar Bopeth lleol yn medru eich cyfeirio chi at gyfreithwyr sy'n medru cynnig y gwasanaeth hwn. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n medru rhoi cyngor trwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Undebau llafur

Efallai y bydd undebau llafur yn rhoi Cynrychiolaeth Gyfreithiol rhad ac am ddim ar gyfer amrywiaeth o broblemau, nid dim ond materion yn ymwneud â gwaith. Efallai y bydd cynrychiolaeth rhad ac am ddim gan undebau llafur yn fwy addas i chi na Chynrychiolaeth Gyfreithiol oherwydd ni fydd yn rhaid i chi roi cyfraniad ariannol tuag at help cyfreithiol gan eich undeb.

Mudiadau moduro

Efallai y bydd mudiadau moduro'n cynnig gwasanaeth cyngor cyfreithiol rhad ac am ddim, neu ratach, os ydych yn aelod.

Yswiriant treuliau cyfreithiol

Mae rhai cwmnïau yswiriant yn cynnig polisïau sy'n cynnwys costau rhai materion cyfreithiol penodol, er enghraifft, dadleuon defnyddwyr, anafiadau personol, problemau cyflogaeth a throseddau moduro. Mae'n bwysig i chi ystyried yr hyn y mae'r polisi'n ei gynnig yn ofalus. Fe fydd llawer o bolisïau ddim yn cynnwys rhai mathau o gostau cyfreithiol neu ddim yn talu am gost lawn yr achos.

Mae mudiadau eraill fel Which? Yn cynnig gwasanaeth cyngor cyfreithiol os ydych yn talu tâl tanysgrifiad.

Efallai y bydd gennych bolisi yswiriant neu gerdyn credyd sy'n cynnig cyngor cyfreithiol i chi fel rhywbeth ychwanegol. Mae'n werth darllen eich polisïau yswiriant a'ch cytundebau cerdyn credyd os ydych yn cael problemau cyfreithiol.

Am fwy o wybodaeth ynghylch Which? Gweler Help pellach yn Prynu gwasanaethau - eich hawliau.

Canolfannau cyfraith

Mewn rhai ardaloedd, mae yna ganolfannau cyfraith sy'n rhoi cyngor cyfreithiol rhad ac am ddim. Maen nhw'n dueddol o arbenigo mewn achosion yn ymwneud â thai, cyflogaeth, mewnfudo, troseddau ieuenctid a budd-daliadau lles. Efallai y bydd canolfan gyfraith yn cymryd achos ble nad oes cymorth cyfreithiol ar gael, ond efallai hefyd y bydd ganddi gytundeb i ddarparu cymorth cyfreithiol.

Gellir cael cyfeiriad eich canolfan gyfraith leol gan Ffederasiwn y Canolfannau Cyfraith. Dyma'r cyfeiriad:-

Law Centres Federation

Third Floor
293-299 Kentish Town Road
London
NW5 2TJ
Ffôn: 020 7428 4400
Ffacs: 020 7428 4401

E-bost: info@lawcentres.org.uk
Gwefan: www.lawcentres.org.uk

Cymorth ‘pro-bono’ (rhad ac am ddim)

LawWorks

Efallai y bydd LawWorks yn medru trefnu cymorth cyfreithiol rhad ac am ddim i chi os nad ydych yn medru cael cymorth cyfreithiol neu os nad ydych yn medru fforddio talu am gyngor cyfreithiol. Mae’n trefnu help cyfreithiol trwy gymorthfeydd cyngor rhad ac am ddim, cyflafareddu a gwaith achos.

Mae’n medru cymryd hyd at wyth wythnos i ddod o hyd i gyfreithiwr gwirfoddol i chi ac ni fydd LawWorks yn medru helpu gydag achosion troseddol, mewnfudo, ceisio lloches a theuluol.

Mae gwybodaeth bellach a manylion sut i geisio am help ar eu gwefan ar www.lawworks.org.uk.

Gallwch gysylltu â LawWorks ar:

LawWorks
National Pro Bono Centre
48 Chancery Lane
London
WC2A 1JF
Ffôn: 020 7092 3940
E-bost: enquiries@lawworks.org.uk
Gwefan: www.lawworks.org.uk

Uned Pro Bono y Bar

Mae Uned Pro Bono y Bar yn helpu pobl gyda chyngor cyfreithiol rhad ac am ddim a chynrychiolaeth rhad ac am ddim mewn achosion llys a thribiwnlys gan fargyfreithwyr gwirfoddol. Mae ond yn helpu pobl sydd ddim yn medru fforddio talu ac sydd ddim yn medru cael cymorth cyfreithiol.

Rhaid i gyfreithiwr neu asiantaeth cynghori fel canolfan Cyngor ar Bopeth, canolfan cyfraith neu Aelod Seneddol gyfeirio’ch achos at Uned Pro Bono y Bar. Mae gwybodaeth bellach ar gael oddi ar wefan Uned Pro Bono y Bar yn www.barprobono.org.uk.

Dyma gyfeiriad Uned Pro Bono y Bar:-

The Bar Pro Bono Unit
The National Pro Bono Centre
London
WC2A 1JF

Ffôn: 020 7092 3960 (Dydd Llun, Dydd Mercher a Dydd Gwener, 10.00yb-2.00yp)
E-bost: enquiries@barprobono.org.uk
Gwefan: www.barprobono.org.uk

I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, cliciwch ar CAB agosaf.

Cytundebau ffi amodol

Gyda phob achos sifil sydd ddim yn ymwneud â'r teulu, efallai y byddwch yn medru dod i gytundeb ffi amodol gyda chyfreithiwr. Mae hyn yn golygu, os ydych yn colli'r achos, fe fyddwch ond yn gorfod talu costau'r ochr arall a, gan ddibynnu ar y cytundeb, y costau y mae'n rhaid i'r cyfreithiwr eu talu allan, gan gynnwys ffioedd unrhyw fargyfreithiwr. Os ydych yn ennill yr achos, fe fyddwch chi'n talu ffi uwch i'ch cyfreithiwr. Mewn rhai achosion penodol, fe fyddwch yn medru cymryd polisi yswiriant arbennig sy'n medru talu eich costau os ydych yn colli'r achos.

Yng Nghymru a Lloegr, am fwy o wybodaeth am gytundebau ffi amodol, gweler Hawlio iawndal am anafiadau personol - cytundebau dim canlyniad, dim costau, yn y Taflenni ffeithiau cyfreithiol.

Os ydych yn ystyried dod i gytundeb ffi amodol, dylech ddarllen amodau'r cytundeb yn ofalus iawn. Efallai y byddwch am gael cyngor gan ganolfan Cyngor ar Bopeth. I chwilio am fanylion eich CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n medru rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Cynrychioli’ch hun

Os nad ydych yn medru dod o hyd i gyngor cyfreithiol addas, fe allech ystyried cynrychioli eich hun yn y llys.

Mae canllawiau defnyddiol ar gynrychioli eich hun yn y llys ar wefan Cyngor y Bar ar www.barcouncil.org.uk PDF .

Was this page helpful?
  •  
  •  
  •  
  •  
  •