Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Eich hawliau

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Pwy sy’n weithiwr asiantaeth

Rydych yn weithiwr asiantaeth os oes contract gennych gydag asiantaeth ond rydych yn gweithio i gyflogwr dros dro. Yn Saesneg, efallai y cyfeirir atoch fel ‘temp’ hefyd. Pan fyddwch chi’n gweithio mewn swydd, mae’r cyflogwr yn dweud wrthych sut ddylech chi wneud eich gwaith. Fe fyddwch yn weithiwr asiantaeth os yw pob un o’r canlynol yn berthnasol i chi:

  • mae yna gontract rhyngoch chi ac asiantaeth
  • mae’r asiantaeth yn eich cyflenwi dros dro i gyflogwr
  • pan fyddwch chi’n gweithio mewn swydd, caiff eich gwaith ei reoli gan y cyflogwr
  • nid ydych yn hunangyflogedig.

Pwy sydd ddim yn weithiwr asiantaeth

Nid ydych yn weithiwr asiantaeth os yw’r canlynol yn wir:

  • ·rydych yn dod o hyd i waith trwy asiantaeth gwaith dros dro ond, mewn gwirionedd, rydych yn hunangyflogedig
  • ·rydych yn gweithio ar Gontract Gwasanaeth a Reolir. Mae’r contractau hyn yn rhai ble mae’r asiantaeth yn darparu gwasanaeth penodol ar gyfer cleient, er enghraifft arlwyo neu lanhau, ac mae rhywun o’r asiantaeth yn dweud wrthych beth i’w wneud o ddydd i ddydd
  • ·rydych yn gweithio ar gyfer banc staffio dros dro mewnol. Mae hyn yn golygu bod y cwmni yn cyflogi ei weithwyr dros dro’n uniongyrchol, ac maent yn gweithio i’r un busnes neu wasanaeth yma
  • ·rydych yn dod o hyd i gyflogaeth uniongyrchol gyda chyflogwr eich hun neu trwy asiantaeth recriwtio
  • ·rydych ar secondiad neu fenthyg o un mudiad i un arall. Mae hyn yn golygu bod eich cyflogwr wedi eich benthyg i gyflogwr arall yn uniongyrchol, yn hytrach na mynd trwy asiantaeth

Contractau cyflog rhwng aseiniadau

Efallai y gofynnir i chi lofnodi contract cyflog rhwng aseiniadau gyda’ch asiantaeth. Mae hyn yn golygu eich bod yn cael eich cyflogi gan yr asiantaeth a bod eich hawliau ychydig yn wahanol i hawliau gweithwyr asiantaeth eraill.

Os ydych ar gontract cyflog rhwng aseiniadau, fe fydd yr asiantaeth yn eich talu os ydych yn gorffen mewn un swydd ac yn gorfod aros cyn dechrau swydd newydd. Mae hefyd yn golygu na fydd gennych hawl i’r un cyflog â chyflogedigion eraill yn y man ble mae’n eich anfon i weithio, hyd yn oed pan fyddwch chi wedi gweithio fwy na 12 wythnos yn yr un swydd i’r un cyflogwr.  Mae eich hawliau cyflogaeth eraill yr un peth.

Mae yna nifer o bethau y mae angen i chi eu hystyried pan fyddwch chi’n llofnodi contract cyflog rhwng aseiniadau. I ddarganfod beth yw’r pethau hyn, rhowch glic ar contractau cyflog rhwng aseiniadau.

Hawliau cyflogaeth i bob gweithiwr asiantaeth

Mae gan bob gweithiwr asiantaeth, gan gynnwys y rheiny sydd ar gontractau cyflog rhwng aseiniadau, yr hawliau cyflogaeth canlynol:

  • ·derbyn yr isafswm cyflog
  • ·peidio â chael arian wedi ei dynnu o’ch cyflog yn anghyfreithlon
  • ·peidio â dioddef gwahaniaethu oherwydd oed, anabledd, ailbennu rhywedd, priodas a phartneriaeth sifil, beichiogrwydd a mamolaeth, hil, crefydd neu gred, rhyw neu duedd rhywiol
  • ·peidio â dioddef gwahaniaethu am eich bod yn gweithio’n rhan amser
  • ·cael cyfyngiad ar y nifer o oriau yn eich wythnos gwaith (gyda rhai eithriadau)
  • ·cael gwyliau gyda chyflog
  • ·cael rhywun i fynd gyda chi mewn gwrandawiad ynghylch achwyniad neu wrandawiad disgyblu
  • ·peidio â chael eich erlid neu’ch diswyddo am chwythu’r chwiban. Ystyr chwythu’r chwiban yw tynnu sylw at bethau sy’n digwydd yn y gwaith sy’n effeithio ar eich hawliau cyflogaeth neu’n sy’n anghyfreithlon. Mae’r rhesymau dros chwythu’r chwiban yn cynnwys: adrodd ynghylch amodau gwaith anniogel, rhywun yn gofyn i chi weithio gormod o oriau, peidio â chael yr isafswm cyflog neu riportio gweithgarwch troseddol  
  • ·cyfnod rhiant heb gyflog os ydych yn cwrdd â’r amodau angenrheidiol
  • yr hawl i ofyn am weithio hyblyg pan fyddwch chi’n dychwelyd o’ch cyfnod rhiant os ydych yn bodloni’r amodau angenrheidiol
  • ·tâl salwch statudol, tâl mamolaeth statudol, tâl mabwysiadu statudol a thâl tadolaeth statudol os ydych yn cwrdd â’r amodau cymhwyso  
  • ·gweithio mewn gweithle diogel
  • ·medru dwyn rhai achosion gerbron tribiwnlys cyflogaeth

Yr hawliau nad oes gan weithwyr asiantaeth

Os ydych yn weithiwr asiantaeth nid oes hawl gennych i:

  • ddwyn achos o ddiswyddiad annheg os digwydd i chi golli’ch swydd heb rybudd neu heb reswm da  
  • hawlio tâl diswyddiad statudol
  • hawlio cyfnod mamolaeth, tadolaeth, mabwysiadu a rhiant
  • ddatganiad ysgrifenedig o brif amodau a thelerau’r gyflogaeth

Mwy o wybodaeth ynglyn â gweithwyr asiantaeth

Erbyn hyn, mae gan weithwyr asiantaeth fwy o hawliau. Am fwy o wybodaeth ar yr hawliau hyn, gweler:

Hawliau ychwanegol i weithwyr asiantaeth

Contractau cyflog rhwng aseiniadau

Gwybodaeth ddefnyddiol arall

Dysgwch fwy am eich hawliau cyflogaeth a sut i ddelio â phroblemau y gallech ddod ar eu traws yn y gwaith:

Camau nesaf

Os nad ydych yn siwr os ydych chi’n weithiwr asiantaeth, gweler Deall eich statws cyflogaeth.

Os ydych yn credu efallai nad ydych yn cael yr hawliau sydd gennych yn gyfreithiol, mae help ar gael gan gynghorydd profiadol. I ddod o hyd i fanylion eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol, gan gynnwys y rhai sy’n medru rhoi cyngor trwy’r e-bost, rhowch glic ar: Cyngor ar Bopeth.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?

Dywedwch fwy wrthym am pam nad oedd ein cyngor yn helpu.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.