Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Paratoi ar gyfer eich cyfweliad Credyd Cynhwysol

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Cam olaf gwneud cais am y Credyd Cynhwysol yw cyfweliad yn y Ganolfan Waith. Y peth gorau yw trefnu’r cyfweliad yn y Ganolfan Waith o fewn 7 diwrnod i wneud cais am y Credyd Cynhwysol. Os wnewch chi hyn, ni ddylai fod oedi cyn eich taliad cyntaf.

Bydd eich cyfweliad gydag aelod staff, sef eich ‘hyfforddwr gwaith’ - byddwch yn cyfarfod gyda nhw’n rheolaidd fel rhan o’ch cais Credyd Cynhwysol. Bydd eich hyfforddwr gwaith am fwrw golwg ar eich manylion a threfnu beth fydd angen i chi ei wneud fel rhan o’ch hawliad Credyd Cynhwysol.

Os ydych chi’n rhan o gwpl, cewch gyfweliadau ar wahân.

Unwaith y byddwch chi wedi trefnu’ch cyfweliad, mae yna bethau y gallwch chi eu gwneud i baratoi.

Mynd â ffrind neu berthynas gyda chi

Gallwch chi fynd â ffrind neu berthynas gyda chi i’ch cyfweliad os oes angen cymorth arnoch chi. Cysylltwch â’r Adran Gwaith a Phensiynau ymlaen llaw i roi gwybod iddyn nhw ac egluro’ch rhesymau. Allan nhw ddim gwrthod gadael i chi fynd â rhywun gyda chi. Gallwch gysylltu â’r Adran Gwaith a Phensiynau trwy’ch cyfrif Credyd Cynhwysol ar-lein. Os yw gwneud hyn yn broblem, ffoniwch linell gymorth y Credyd Cynhwysol:

Llinell gymorth Credyd Cynhwysol (gwasanaeth llawn)
Ffôn: 0800 328 5644
Ffôn testun: 0800 328 1344
Ffôn (Cymraeg): 0800 012 1888
Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am tan 6pm

Mae galwadau i’r rhif ffôn hwn am ddim. Gorau oll os gallwch chi ffonio o'r rhif i chi ei roi i'r Adran Gwaith a Phensiynau wrth agor eich cyfrif Credyd Cynhwysol. Bydd llai o aros a byddwch yn cael eich trosglwyddo i'r un person i chi siarad ag ef yn ystod eich galwadau blaenorol.

Os na allwch chi fynd i’ch cyfweliad

Ffoniwch linell gymorth y Credyd Cynhwysol ar unwaith os na allwch chi ddod i’r cyfweliad. Dim ond os oes gennych reswm da y dylech allu aildrefnu’ch cyfweliad, er enghraifft, rydych chi’n sâl ar y diwrnod neu os bydd angen i chi wneud gwaith atgyweirio brys yn eich cartref.

Os byddwch chi’n methu’ch cyfweliad, gallai’r Adran Gwaith a Phensiynau gau eich hawliad. Mae hyn yn golygu y bydd yn rhaid i chi ddechrau eich cais eto a gallai eich taliad cyntaf gael ei ohirio. Efallai y byddwch chi’n gallu herio’r cam o gau eich hawliad - gallwch gael help i wneud hyn gan eich swyddfa Cyngor ar Bopeth leol.

Os oes gennych salwch neu anabledd hirdymor

Ffoniwch linell gymorth y Credyd Cynhwysol os bydd yn cyrraedd neu gymryd rhan yn y cyfweliad yn anodd i chi.

Gallwch ofyn i’r Adran Gwaith a Phensiynau newid pethau i wneud y cyfweliad yn haws - ‘addasiad rhesymol’ yw’r enw ar hyn. Er enghraifft, gallwch ofyn am ddehonglwr Iaith Arwyddion Prydain (BSL), neu i’ch cyfweliad fod mewn man lle gallwch chi deithio iddo’n rhwydd. Gallwch ofyn am ymweliad cartref, ond dim ond mewn rhai sefyllfaoedd y bydd hyn yn digwydd. Er enghraifft, os na allwch adael eich cartref oherwydd cyflwr iechyd corfforol neu feddyliol.

Os bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau’n gwrthod addasiad rhesymol

Os byddwch chi’n gofyn am addasiad rhesymol ac nad yw’n digwydd, dylech holi a yw hyn yn wahaniaethu ac a allwch chi gwyno. Dylech gysylltu â’ch Cyngor ar Bopeth agosaf os ydych chi’n credu eich bod wedi dioddef gwahaniaethu.

Casglu popeth sydd ei angen arnoch ar gyfer y cyfweliad

Bydd gofyn i chi fynd â dogfennau gyda chi sy’n profi eich bod chi wedi rhoi’r manylion cywir yn eich cais ar-lein. Ni fyddwch yn cael eich taliad Credyd Cynhwysol cyntaf tan i chi ddod â’r holl ddogfennau gyda chi.

Gallwch argraffu ein rhestr wirio [ 66 kb] i’ch atgoffa o’r pethau mae angen i chi fynd â nhw gyda chi.

Os na fyddwch chi’n mynd â’ch holl ddogfennau, bydd angen i chi fynd â nhw i’ch Canolfan Waith o fewn mis i’ch cyfweliad. Gallwch chi eu postio nhw hefyd - gofynnwch am y cyfeiriad yn eich cyfweliad.

Os ydych chi’n byw gyda’ch partner bydd ganddo ef neu hi gyfweliad ei hun. Bydd angen iddynt fynd â dogfennau gyda nhw sy’n profi eu manylion nhw hefyd - hyd yn oed os ydych chi eisoes wedi profi rhai pethau, fel eich cyfeiriad.

Prawf o’ch hunaniaeth

Pan oeddech chi’n creu eich cyfrif ar-lein a dechrau eich hawliad Credyd Cynhwysol, byddech wedi cael cais i brofi eich hunaniaeth ar-lein gan ddefnyddio system ‘Verify’ y llywodraeth. Os cawsoch chi drafferth wrth wneud hyn, bydd angen i chi roi prawf o’ch hunaniaeth yn eich cyfweliad yn lle hynny.

Gallai hyn gynnwys:

  • eich pasbort
  • trwydded yrru
  • cerdyn adnabod cenedlaethol yr Ardal Economaidd Ewropeaidd

Os nad oes gennych chi gerdyn neu ddogfen adnabod â llun, efallai y bydd y Ganolfan Waith yn gofyn cwestiynau diogelwch i chi yn lle hynny. Gall hyn gymryd mwy o amser, felly mae’n well mynd â’r cerdyn neu ddogfen adnabod y maent wedi gofyn amdani os yw gennych chi.

Gallwch gael gwybod rhagor am ddilysu hunaniaeth a darparu tystiolaeth o ganllawiau mewnol yr Adran Gwaith a Phensiynau.

Manylion eich cartref

Bydd angen prawf o’ch cyfeiriad arnoch chi, fel datganiad banc neu fil cyfleustodau.

Os ydych chi’n rhentu’n breifat, dylech fynd â’ch cytundeb tenantiaeth gyda chi i brofi faint o rent rydych chi’n ei dalu a beth yw cyfeiriad eich landlord. Os nad oes gennych chi gytundeb rhent, gofynnwch i’ch landlord am gopi neu am lythyr sy’n cynnwys manylion eich cytundeb.

Eich manylion banc

Bydd angen i chi roi gwybodaeth am eich cyfrif banc, cymdeithas adeiladu neu undeb credyd. Gallwch ddefnyddio eich cerdyn banc neu’ch cyfriflen banc ar gyfer hyn. Os nad oes gennych unrhyw gyfriflenni banc gallwch ofyn i’ch banc am un - efallai y bydd gofyn i chi dalu ffi fechan am hyn. Os ydych chi’n gallu bancio ar y rhyngrwyd, gallwch argraffu cyfriflen o’ch cyfrif ar-lein.

Eich incwm a’ch cynilion

Bydd angen manylion arnoch chi am:

  • faint rydych chi’n ei ennill o weithio, e.e. slipiau cyflog diweddar, neu gyfrifon os ydych chi’n hunangyflogedig - os ydych chi wedi gadael y gwaith, mae angen i chi fynd â’ch P45 gyda chi
  • unrhyw incwm nad yw yn sgil gweithio, e.e. o gynllun pensiwn neu yswiriant
  • unrhyw fudd-daliadau eraill rydych chi’n eu derbyn, e.e. llythyrau budd-daliadau neu gyfriflen banc
  • unrhyw gynilion sydd gennych - a chyfriflen banc i ddangos y manylion
  • unrhyw ‘gyfalaf’ arall sydd gennych, megis cyfranddaliadau neu eiddo

Os ydych chi'n hunangyflogedig

Bydd angen i chi ddangos mai bod yn hunangyflogedig yw'ch prif swydd. Y term Saesneg am hyn yw bod yn 'gainfully self-employed'. Bydd rhaid i chi ddangos hefyd:

  • eich bod yn gallu cael gwaith rheolaidd drwy fod yn hunangyflogedig
  • bod eich gwaith yn drefnus - er enghraifft, bod gennych anfonebau a derbynebau neu gyfrifon
  • eich bod yn disgwyl gwneud elw

I ddangos eich bod chi'n hunangyflogedig, bydd angen i chi fynd â dogfennau penodol i'ch cyfweliad fel:

  • eich cynllun busnes - mae gan GOV.UK ganllawiau ar ysgrifennu cynllun busnes os nad oes gennych chi un
  • anfonebau
  • derbynebau
  • cyfrifon
  • prawf eich bod wedi cofrestru fel unigolyn hunangyflogedig gyda CThEM

Efallai na fydd angen y dogfennau hyn i gyd arnoch ond dylech fynd â digon o brawf i ddangos eich bod yn gweithio'n hunangyflogedig - neu'n bwriadu gwneud hynny.

Os na ewch chi â digon o dystiolaeth, gallai'r sawl sydd yn eich cyfweld benderfynu nad ydych chi'n cyfrif fel rhywun hunangyflogedig. Mae hyn yn golygu y gallai fod angemn i chi chwilio am waith arall pan fyddwch yn cael Credyd Cynhwysol.

Os oes gennych chi blant

Bydd angen i chi fynd â:

  • thystysgrifau geni eich plant - gallwch archebu tystysgrif geni newydd os ydych chi wedi colli un, ond bydd rhaid i chi dalu ffi am hyn
  • tystiolaeth o unrhyw gostau gofal plant - megis anfoneb neu dderbynneb gan feithrinfa neu warchodwr plant cofrestredig
  • cyfeirnodau budd-dal plant

Mae cyfeirnodau budd-dal plant i’w gweld ar lythyrau rydych wedi’u derbyn ynghylch budd-dal plant. Mae’r cyfeirnodau’n dechrau gyda ‘CHB’ ac yn cynnwys 8 rhif a dwy lythyren - fel hyn: ‘CHB12345678 AB’.

Ffoniwch y Swyddfa Budd-dal Plant os oes angen help arnoch chi.

Child Benefit Office
PO Box 1
Newcastle upon Tyne
NE88 1AA

Llinell Gymorth Budd-dal Plant: 0300 200 3100 (dydd Llun i ddydd Gwener o 8.00am tan 8.00pm; dydd Sadwrn o 8.00am tan 4.00pm)
Ffôn testun: 0300 200 3103
Gwefan: https://www.gov.uk/browse/benefits/child

Os nad yw’r dogfennau cywir gennych chi

Ffoniwch linell gymorth y Credyd Cynhwysol cyn eich cyfweliad ac esboniwch pam na fyddwch yn gallu dod â’r dystiolaeth gywir gyda chi. Efallai y byddwch yn gallu cael mwy o amser, er enghraifft, os bydd angen i chi archebu copïau newydd o unrhyw ddogfennau.

Llinell gymorth y Credyd Cynhwysol (gwasanaeth llawn)
Ffôn: 0800 328 5644
Ffôn testun: 0800 328 1344
Ffôn (Cymraeg): 0800 012 1888
Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am tan 6pm

Mae galwadau i’r rhif ffôn hwn am ddim. Gorau oll os gallwch chi ffonio o'r rhif i chi ei roi i'r Adran Gwaith a Phensiynau wrth agor eich cyfrif Credyd Cynhwysol. Bydd llai o aros a byddwch yn cael eich trosglwyddo i'r un person i chi siarad ag ef yn ystod eich galwadau blaenorol.

Cynllunio beth fyddwch chi’n ei ddweud yn y cyfweliad

Bydd eich hyfforddwr gwaith am wybod am eich sgiliau a’r math o swydd rydych chi’n chwilio amdani. Os oes gennych chi swydd, efallai y bydd disgwyl i chi chwilio am swydd sy’n talu’n well neu gynyddu eich oriau gwaith. Efallai y byddan nhw’n gofyn i chi:

  • pa gymwysterau a phrofiad gwaith sydd gennych chi – ewch â’ch CV neu unrhyw dystysgrifau hyfforddiant neu gymwysterau i’r cyfweliad
  • faint ydych chi eisiau ei ennill - dywedwch wrthyn nhw beth rydych chi wedi’i ennill mewn swyddi blaenorol os ydych chi eisiau chwilio am waith sy’n talu swm penodol
  • faint o oriau allwch chi weithio bob wythnos - rhowch reswm da i’ch hyfforddwr gwaith os na allwch weithio’n llawn amser, er enghraifft os oes gennych broblemau iechyd neu gyfrifoldebau gofalu
  • ble gallech chi weithio - esboniwch unrhyw beth sy’n cyfyngu ar ble y gallwch chi deithio iddo, er enghraifft os nad gennych chi gar

Gallwch gael cyngor gyrfaoedd a help i chwilio am waith gan y Gwasanaeth Gyrfaoedd Cenedlaethol.

Rhoi gwybod i’ch hyfforddwr gwaith am eich amgylchiadau

Dylech ddweud wrth eich hyfforddwr gwaith am unrhyw beth sy’n effeithio ar eich gallu i weithio neu chwilio am waith. Efallai y bydd rhai o’r pethau hyn yn anodd eu trafod, ond mae’n werth eu trafod gan eu bod yn effeithio ar yr hyn y bydd yn rhaid i chi ei wneud i gael y Credyd Cynhwysol.

Dylech ddweud wrthynt:

  • os oes gennych chi blant - os ydych chi’n byw gyda’ch partner, bydd angen i chi enwebu prif ofalwr (byddwch chi’n brif ofalwr yn awtomatig os ydych chi’n rhiant sengl)
  • os oes gennych chi anabledd neu gyflwr iechyd
  • os ydych chi’n gofalu am rywun ag anabledd
  • os yw darllen neu ysgrifennu’n anodd i chi
  • os ydych chi’n ddigartref
  • os ydych chi’n cael eu trin ar gyfer problem cyffuriau neu alcohol
  • os ydych chi’n gorfod gwneud gwasanaeth rheithgor
  • os ydych chi wedi dioddef trais domestig yn ystod y chwe mis diwethaf
  • os oes gennych bartner, plentyn neu berson ifanc sydd wedi marw yn ystod y chwe mis diwethaf - mae plentyn yn unrhyw un o dan 16 oed neu’n rhywun o dan 20 oed sydd mewn addysg neu hyfforddiant

Yn eich cyfweliad

Bydd eich hyfforddwr gwaith yn dweud wrthych chi pa ‘grŵp gweithgaredd cysylltiedig â gwaith’ y byddwch chi ynddo. Bydd hyn yn pennu pa ‘weithgaredd cysylltiedig â gwaith’ y mae’n rhaid i chi ei wneud i gael y Credyd Cynhwysol. Tasgau yw’r rhain megis gwneud cais am swyddi neu ddiweddaru eich CV.

Byddwch chi’n trafod eich sefyllfa gyda’ch hyfforddwr gwaith a byddwch yn cael eich rhoi mewn ‘grŵp gweithgaredd cysylltiedig â gwaith’. Mae gan bob grŵp wahanol dasgau y bydd gofyn i chi eu gwneud i baratoi ar gyfer gwaith.

Gwiriwch fod eich hyfforddwr gwaith wedi eich rhoi yn y grŵp gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith  cywir. Os cewch chi eich rhoi yn y grŵp anghywir a’ch bod yn cael trafferth gyda’r tasgau, gallai eich Credyd Cynhwysol gael ei dorri – a gelwir hyn yn ‘gosb’.

Llofnodi’ch ymrwymiad hawliwr

Bydd eich hyfforddwr gwaith yn rhoi eich gweithgareddau cysylltiedig â gwaith ar gytundeb o’r enw ‘ymrwymiad hawliwr’. Bydd gofyn i chi lofnodi a chytuno ar hyn i gael y Credyd Cynhwysol.

Peidiwch â llofnodi eich ymrwymiad hawliwr os na allwch chi wneud y pethau a restrir arno - gallai hynny effeithio ar eich taliad Credyd Cynhwysol. Gallwch ofyn am newid eich ymrwymiad hawliwr os oes unrhyw beth arno na allwch chi ei wneud.

Mae’n rhaid i’ch hyfforddwr gwaith ystyried eich ceisiadau a bod yn rhesymol. Os bydd yn gwrthod ei newid, gallwch ofyn i’w benderfyniad gael ei adolygu. Gallwch ysgrifennu neges yn gofyn am adolygiad yn eich cyfrif ar-lein.

Os byddwch chi’n gwrthod llofnodi eich ymrwymiad hawliwr yn y cyfweliad, bydd gennych chi 7 diwrnod i gytuno arno. Caiff eich hawliad ei wrthod os na fyddwch chi’n cytuno o fewn yr amser hwn. Dylech ofyn iddo edrych ar eich ymrwymiad hawliwr eto os nad ydych chi’n cytuno â’r hyn y mae'n gofyn i chi ei wneud.

Gofyn i’ch hyfforddwr gwaith am y Gronfa Cymorth Hyblyg

Yn eich cyfweliad, gofynnwch i’ch hyfforddwr gwaith am y Gronfa Cymorth Hyblyg. Gallai hyn eich helpu gydag arian tuag at hyfforddiant neu deithio. Does dim rhaid iddyn nhw roi’r arian ychwanegol hwn i chi.

Ar ôl eich cyfweliad

Bydd bwlch o 5 wythnos o leiaf cyn i chi gael eich taliad cyntaf. Mae’n dechrau o ddyddiad eich cais os ydych chi wedi anfon yr holl dystiolaeth gywir a chytuno ar eich ymrwymiad hawliwr. Bydd rhaid i chi wneud cais newydd os na wnewch chi hyn.

Gallwch ofyn am ragdaliad o’r Credyd Cynhwysol os nad ydych chi’n credu y bydd gennych ddigon o arian i fyw arno tra byddwch chi’n disgwyl am eich taliad cyntaf.

Ar ôl i’r Adran Gwaith a Phensiynau gytuno i ragdaliad, dylech gael yr arian ymhen 3 diwrnod gwaith. Dywedwch wrth yr Adran Gwaith a Phensiynau os ydych ei angen yn gynt na hyn - gallan nhw eich talu ar yr un diwrnod pe na fyddai gennych unrhyw arian arall i fyw arno.

Dylech dderbyn neges yn eich cyfrif ar-lein yn dweud wrthych beth fydd eich taliad a phryd y byddwch yn ei gael. Dylech gael y rhagdaliad ymhen 3 diwrnod gwaith os yw’r Adran Gwaith a Phensiynau wedi cytuno y dylech gael un. Dywedwch wrth yr Adran Gwaith a Phensiynau os ydych ei angen yn gynt na hyn - gallan nhw eich talu ar yr un diwrnod pe na fyddai gennych unrhyw arian arall i fyw arno.

Os na fyddwch chi wedi derbyn neges yn eich cyfrif ar-lein ar ôl 5 wythnos, ffoniwch linell gymorth y Credyd Cynhwysol a gofynnwch iddyn nhw pam nad ydych chi wedi clywed unrhyw beth eto.

Llinell gymorth Credyd Cynhwysol (gwasanaeth llawn)
Ffôn: 0800 328 5644
Ffôn testun: 0800 328 1344
Ffôn (Cymraeg): 0800 012 1888
Dydd Llun i ddydd Gwener, 8am tan 6pm

Mae galwadau i’r rhif ffôn hwn am ddim. Gorau oll os gallwch chi ffonio o'r rhif i chi ei roi i'r Adran Gwaith a Phensiynau wrth agor eich cyfrif Credyd Cynhwysol. Bydd llai o aros a byddwch yn cael eich trosglwyddo i'r un person i chi siarad ag ef yn ystod eich galwadau blaenorol.

Dylech ffonio’r llinell gymorth hefyd os oes unrhyw beth yn newid rhwng eich cyfweliad a’ch taliad cyntaf, er enghraifft, os byddwch chi’n cael swydd newydd neu os ydych chi’n symud tŷ. Edrychwch i weld pa fath o newidiadau y dylech roi gwybod amdanynt.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?
A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.