Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Newid gwlad

Ewyllys

Pam mae'n bwysig gwneud ewyllys

Mae'n bwysig i chi wneud ewyllys p'un ai eich bod chi'n teimlo bod gennych lawer o eiddo neu arian ai peidio. Mae'n bwysig gwneud ewyllys oherwydd:-

  • os byddwch yn marw heb i chi fod wedi gwneud ewyllys, mae yna reolau penodol yn bodoli a fydd yn penderfynu sut bydd yr arian a’r eiddo yn cael ei ddobarthu. Mae’n bosib y bydd hyn yn golygu na fydd yr arian neu'r eiddo yn cael ei ddosbarthu yn y ffordd yr byddech yn dymuno iddynt gael eu dosbarthu.
  • ni all partneriaid di-briod na phartneriaid sydd heb gofrestru partneriaeth sifil etifeddu gan ei gilydd oni bai fod ewyllys yn nodi hyn felly, gallai marwolaeth un partner achosi problemau ariannol difrifol i’r partner arall.
  • os oes plant gennych, fe fydd angen i chi wneud ewyllys fel y gellir gwneud trefniadau ar gyfer y plant os digwydd i un neu’r ddau ohonynt farw.
  • efallai y bydd yn bosib lleihau’r dreth sy’n rhaid ei thalu ar yr etifeddiaeth os ydych yn ceisio cyngor ymlaen llaw ac os ydych yn gwneud ewyllys.
  • os bu newid yn eich hamgylchiadau, mae’n bwysig eich bod yn gwneud ewyllys i sicrhau bod eich harian a’ch heiddo yn cael eu rhannu yn ôl eich dymuniad. Er enghraifft, os ydych wedi gwahanu a’ch cyn-bartner bellach yn byw gyda rhywun arall, mae’n bosib yr hoffech newid eich hewyllys. Os ydych yn briod neu’n cofrestru partneriaeth sifil gofrestredig, fe fydd hyn yn golygu nad yw unrhyw ewyllys a wnaethoch cyn hyn yn ddilys.

Os oes gennych unrhyw amheuon ynglyn â gwneud ewyllys,dylech gysylltu â chyfreithiwr neu Ganolfan Cynghori a fydd yn gallu rhoi rhestr o gyfreithwyr i chi. I chwiIio am fanylion ynglyn â'r Ganolfan Cynghori agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n gallu rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Am fwy o wybodaeth ynghylch yr hyn sy'n digwydd os oes rhywun yn marw heb wneud ewyllys yng Nghymru a Lloegr, gweler Pwy sy'n medru etifeddu os nad oes ewyllys – y rheolau pan nad oes ewyllys.

A oes angen defnyddio cyfreithiwr

Does dim rhaid i’ch hewyllys gael ei llunio a’i thystio gan gyfreithiwr. Os dymunwch wneud ewyllys eich hun, gallwch wneud hynny. Er hyn, yr unig bryd y dylech ystyried gwneud hyn yw pan fo’r ewyllys yn un syml.

Yn gyffredinol, fe'ch cynghorir i ddefnyddio cyfreithiwr neu gael cyfreithiwr i wirio ewyllys a luniwyd gennych, er mwyn sicrhau y bydd yr ewyllys yn cael yr effaith a oedd wedi'i fwriadu gennych. Y rheswm dros hyn yw ei bod yn hawdd gwneud camgymeriadau ac os oes problemau gyda'r ewyllys, gallai hyn olygu cryn broblemau yn dilyn eich marwolaeth. Gall datrys camddealltwriaethau ac anghytundebau ar ôl eich marwolaeth fod yn gostus iawn, a bydd hyn yn lleihau cyfanswm yr arian sydd yn yr ystad.

Dylech gofio y bydd cyfreithiwr yn codi tâl am ei wasanaethau, wrth lunio ewyllys neu ei wirio. Dylai roi’r wybodaeth orau posib i chi ynglŷn â chost y gwasanaethau. Dylai roi’r wybodaeth hon i chi ar ddechrau ei waith gyda chi.

Dyma rai camgymeriadau cyffredin sy'n cael eu gwneud wrth lunio ewyllys:-

  • Dim ymwybyddiaeth o’r gofynion ffurfiol sy’n angenrheidiol i sicrhau fod gwerth cyfreithiol i’r ewyllys
  • Heb ystyried yr holl arian a’r eiddo a ddylai gael eu gosod yn yr ewyllys
  • Dim ystyriaeth i’r posibilrwydd y gall etifedd farw cyn y person sy’n gwneud yr ewyllys
  • Newidiadau yn yr ewyllys. Os na chafwyd tystion na llofnodion ar y newidiadau yma, nid oes ganddynt werth cyfreithiol
  • Dim ymwybyddiaeth o effeithiau priodas, partneriaeth sifil, ysgariad neu ddiddymu partneriaeth sifil ar ewyllys
  • Dim ymwybyddiaeth o’r rheolau sy’n bodoli sy’n rhoi’r hawl i ddibynolion hawlio cyfran o’r ystad os ydynt yn teimlo na chawsant ddarpariaeth deg.

Pryd yn arbennig y cynghorir person i ddefnyddio cyfreithiwr

Mae yna rai amgylchiadau ble caiff pobl eu cynghori yn arbennig i ddefnyddio cyfreithiwr wrth lunio ewyllys, sef:

  • rydych yn dymuno rhannu eiddo â rhywun nad yw’n ŵr, yn wraig neu’n bartner sifili chi
  • rydych yn dymuno darparu ar gyfer dibynolyn na all ofalu amdano/amdani ei hun
  • bydd nifer o aelodau o'r teulu yn hawlio rhan o’r ewyllys, er enghraifft, ail wraig neu blant o briodas gyntaf
  • nid yw eich cartref parhaol yn y Deyrnas Unedig
  • rydych yn byw yma, ond mae gennych eiddo dramor
  • mae yna fusnes ynghlwm.

Help arall wrth lunio ewyllys

Os ydych yn aelod o undeb llafur, mae’n bosib y bydd yr undeb yn cynnig gwasanaeth llunio ewyllys yn rhad ac am ddim. Bydd yr undebau yn aml yn defnyddio eu cyfreithwyr eu hunain i ymgymryd â’r gwaith yma.

Mae yna rai llyfrau sy’n darparu canllawiau ar sut i lunio ewyllys. Gall y rhain eich helpu i benderfynu a ddylech chi lunio eich hewyllys eich hun ac maen nhw hefyd yn help i chi benderfynu os bydd unrhyw un o’r ffurflenni ewyllys argraffiedig sydd ar gael oddi wrth elusennau ac eraill o ddefnydd ai peidio. Gellir cael help ar y rhyngrwyd hefyd.

Mae gwasanaethau llunio ewyllys ar gael. Er hyn, nid yw’r cwmnïau llunio ewyllys yn cael eu rheoli gan Gymdeithas y Gyfraith, felly nid oes llawer i'ch diogelu os bydd rhywbeth yn mynd o'i le. Os ydych yn penderfynu defnyddio cwmni llunio ewyllys, dylech ystyried defnyddio un sy’n perthyn i gymdeithas fasnach sydd â chod ymarfer a gymeradwywyd gan y llywodraeth. Fe allwch ddod o hyd i gymdeithasau masnach ar gyfer cwmnïau llunio ewyllys, sydd â chodau ymarfer a gymeradwywyd, ar wefan y Swyddfa Masnachu Teg yn: www.oft.gov.uk.

Faint fydd gwasanaeth cyfreithiwr yn ei gostio

Bydd cost llunio ewyllys yn amrywio o gyfreithiwr i gyfreithiwr, gan ddibynnu hefyd ar pa mor gymleth fydd yr ewyllys. Cyn penderfynu ar gyfreithiwr i’w ddefnyddio, mae bob amser yn ddoeth cysylltu â rhai cyfreithwyr lleol i gael syniad o'r gost. Mae’n bosib bod gennych yr hawl i dderbyn cyngor cyfreithiol drwy atodiad i bolisi yswiriant fydd, o bosib, yn talu costau cyfreithiwr a fydd yn paratoi neu’n gwirio’r ewyllys. Os ydych yn aelod o undeb llafur, mae’n bosib y bydd yr undeb yn cynnig gwasanaeth ewyllys rhad ac am ddim i’r aelodau.

Mae elusen o’r enw ‘Will Aid’ wedi sefydlu partneriaeth rhwng rhai cyfreithwyr penodol a naw elusen adnabyddus. Bob mis Tachwedd, fe fydd y cyfreithwyr hynny sy’n rhan o’r bartneriaeth yn ysgrifennu ewyllys sylfaenol yn rhad ac am ddim yn ddychwelyd am rodd i Will Aid. Yr isafswm yr argymhellir ei roi yw £90 am ewyllys sengl sylfaenol neu £135 am bâr o ewyllysiau sy’n union yr un peth, ar gyfer cyplau. Gellir cael mwy o wybodaeth am Will Aid, ynghyd â manylion cyfreithwyr sy’n rhan o’r bartneriaeth, ar www.willaid.org.uk.

Byddai hefyd o fudd i chi ddechrau meddwl beth fyddwch chi am ei ddweud yn yr ewyllys cyn gweld cyfreithiwr. Dylai hyn fod yn help i leihau'r costau.

Yng Ngogledd Iwerddon, mae’n bosib y gallwch cael cymorth gyda chostau cyfreithiol llunio ewyllys o dan gynllun y ffurflen werdd.

Am fwy o wybodaeth am y cynllun ffurflen werdd yng Ngogledd Iwerddon, gweler Help gyda chostau cyfreithiol.

Beth ddylech ei gynnwys mewn ewyllys

I arbed amser a lleihau costau wrth fynd at gyfreithiwr, dylech roi peth ystyriaeth i’r prif bwyntiau y dymunwch eu cynnwys yn eich hewyllys. Dylech ystyried pethau fel:-

  • Faint o arian a pha eiddo a meddiannau sydd gennych, er enghraifft, eiddo, arian wedi'i gynilo, pensiynau galwedigaethol a phersonol, polisïau yswiriant, cyfrifon banc a chymdeithasau adeiladu, cyfranddaliadau
  • Pwy yr hoffech eu gweld yn cael budd o’r ewyllys. Dylech wneud rhestr o’r holl bobl yr hoffech adael arian neu eiddo ar eu cyfer. Etifeddwyr yw’r term am y bobl yma. Dylech defyd ystyried os hoffech adael peth arian i elusen
  • Pwy ddylai ofalu am blant o dan 18 oed
  • Pwy sy’n mynd i ofalu am yr ystad a gweithredu’r dymuniadau a nodwyd gennych yn yr ewyllys. Cyfeirir at y bobl yma fel 'gweithredwyr' - gweler isod.

Pwy yw’r gweithredwyr?

Y gweithredwyr yw’r bobl fydd yn gyfrifol am weithredu eich dymuniadau ac am ddatrys unrhyw faterion yn ymwneud â’r ystad. Bydd yn ofynnol eu bod yn casglu holl asedau’r ystad ynghyd, delio â’r holl waith papur a thalu’r holl ddyledion, y trethi, costau'r angladd a chostau gweinyddol yr arian yn yr ystad. Bydd yn ofynnol iddynt ddosbarthu’r rhoddion a’r eiddo i'r etifeddwyr.

Pwy ddylech eu dewis i fod yn weithredwyr

Er nad yw’n angenrheidiol apwyntio mwy nag un gweithredwr ar gyfer ewyllys, cynghorir pobl i wneud hynny, rhag ofn, er enghraifft, y bydd un ohonynt yn marw. Bydd y rhan fwyaf o bobl yn apwyntio dau, ond gall hyd at bedwar gweithredwr gymryd y cyfrifoldeb am weinyddu ewyllys ar ôl marwolaeth. Yn gyffredinol, y bobl canlynol sy'n cael eu dewis i fod yn weithredwyr ewyllys:-

  • Perthnasau neu ffrindiau
  • cyfreithwyr neu gyfrifwyr
  • banciau
  • yng Nghymru a Lloegr, yr Ymddiriedolwr Gwladol neu, mewn rhai achosion, y Cyfreithiwr Swyddogol os nad oes neb yn fodlon ac yn medru bod yn weithredwyr.

Mae'n bwysig dewis gweithredwyr sydd â chryn ofal gan y bydd eu tasg yn golygu cryn dipyn o waith a chyfrifoldeb. Dylech siarad ag unrhyw un yr ystyriwch ei apwyntio fel gweithredwr bob amser. Os byddwch yn apwyntio rhywun i fod yn weithredwr yn groes i’w d(d)ymuniand, mae ganddynt bob hawl i wrthod gweithredu.

Os bydd gweithredwr yn marw, gall unrhyw un o’r gweithredwyr sydd ar ôl ddelio â’r ystad. Os nad oes gweithredwyr apwyntiedig ar ôl, dylid ofyn am gyngor cyfreithiol.

Am fwy o wybodaeth ynghylch yr hyn y mae'n rhaid i weithredwyr ei wneud yng Nghymru a Lloegr, gweler Delio gyda materion ariannol rhywun sydd wedi marw.

Sicrhau bod gan ewyllys werth gyfreithiol

Er mwyn sicrhau bod gwerth gyfreithiol i ewyllys, rhaid i’r ewyllys:-

  • Gael ei llunio gan berson sydd dros 18 oed
  • fod wedi ei llunio’n wirfoddol heb unrhyw bwysau o gyfeiriad person arall; a
  • fod wedi ei llunio gan berson sydd yn ei (l)lawn bwyll. Golyga hyn ei bod yn orfodol fod y person yn gwbl ymwybodol o natur y ddogfen sy'n cael ei llunio a'i harwyddo, yn ymwybodol o’r eiddo ac yn gallu adnabod y bobl fydd yn etifeddu’r eiddo hwnnw; a
  • ei bod yn ddogfen ysgrifenedig; a
  • ei bod wedi ei harwyddo gan y person sy’n llunio’r ewyllys ym mhresenoldeb dau dyst; a
  • ei bod wedi ei harwyddo gan y ddau dyst, ym mhresenoldeb y person sy’n llunio’r ewyllys, wedi i’r ewyllys gael ei harwyddo. Ni all y tystion (na phartneriaid priod y tystion) etifeddu unrhyw ran o’r ewyllys. Os bydd tyst (neu bartner priod neu bartner sifil tyst) yn etifedd, bydd gwerth gyfreithiol i’r ewyllys o hyd, ond ni fydd modd i’r tyst (na phartner priod tyst) etifeddu o dan yr ewyllys.

Er y bydd hi’n parhau i fod â gwerth gyfreithiol, hyd yn oed heb ddyddiad arni, cynghorir pobl i sicrhau bod yr ewyllys yn cynnwys y dyddiad yr arwyddwyd hi.

Bydd yr ewyllys wedi ei chwblhau cyn gynted ag y bydd hi wedi ei harwyddo a’i thystio.

Os yw rhywun yn gwneud ewyllys ond nid yw'n ddilys yn gyfreithiol, yna pan fyddant yn marw, fe fydd eu hystad yn cael ei rannu o dan reolau penodol, ac nid yn unol â'r dymuniadau yn yr ewyllys.

Am fwy o wybodaeth ynghylch yr hyn sy'n digwydd os oes rhywun yn marw heb adael ewyllys ddilys yng Nghymru a Lloegr, gweler Pwy sy'n medru etifeddu os nad oes ewyllys – y rheolau pan nad oes ewyllys.

Ewyllysiau aelodau’r lluoedd arfog sydd ar wasanaeth

Nid yw’r gofynion ar gyfer ewyllys ddilys mor llym ar gyfer aelodau’r lluoedd arfog sydd ar wasanaeth. Gelwir ewyllysiau o’r fath yn ewyllysiau braint.

Os oes angen help pellach arnoch ynghylch ewyllysiau braint, gallwch gysylltu â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol neu ofyn am gyngor cyfreithiol.

Ble i gadw’r ewyllys

Unwaith y gwneir ewyllys, dylech ei chadw mewn lle diogel yn gwbl ar wahân i unrhyw ddogfennau eraill. Mae yna nifer o lefydd lle y gallech gadw ewyllys:-

  • gartref
  • gyda chyfreithiwr neu gyfrifydd
  • mewn banc
  • ym mhrif gofrestrfa Adran y Teulu yn yr Uchel Lys, mewn Cofrestrfa Ranbarthol neu Is-Gofrestrfa Brofol lle y gellid eu cadw’n ddiogel. Os ydych yn dymuno cadw ewyllys yn ddiogel yn y ffordd yma, dylech ymweld â’r Gofrestrfa Ranbarthol neu’r Is-Gofrestrfa Brofol, neu ysgrifennu at:-

    The Probate Department
    The Principal Registry of the Family Division
    First Avenue House
    42-49 High Holborn
    London WC1V 6NP
    Ffôn: 020 7947 6000

    Yng Ngogledd Iwerddon, gellir cadw ewyllys gyda:-

    Probate Office
    Royal Courts of Justice
    Chichester Street
    Belfast BT1 3JF
    Ffôn: 028 9072 4678
    E-bost: probate@courtsni.gov.uk

    District Probate Office
    The Court House
    Bishop Street
    Londonderry BT48 6PY
    Ffôn: 028 7126 1832

Chwilio am gopïau o ewyllys wedi i rywun farw

Efallai bod rhywun sy’n agos i chi wedi marw ac rydych yn credu bod ganddynt ewyllys, ond nid ydych yn medru dod o hyd iddi yn eu cartref. Chwiliwch os fedrwch chi ddod o hyd i dystysgrif adneuo, a fydd wedi ei hanfon atynt os ydynt wedi trefnu cadw’r ewyllys yng ngofal Prif Gofrestrfa’r Adran Deulu. Hyd yn oed os na fedrwch chi ddod o hyd i dystysgrif adneuo, gallwch holi’r Gofrestrfa i weld os yw’r ewyllys ganddi. Os bu’r person farw mewn cartref gofal neu ysbyty, gallech holi os yw’r ewyllys gyda nhw. Dylech hefyd gysylltu â chyfreithiwr, cyfrifydd neu fanc y person i weld os yw’r ewyllys ganddynt.

Efallai y bydd y sawl a fu farw, neu eu cyfrifydd, wedi cofrestru eu hewyllys gyda mudiad masnachol fel Certainty (www.certainty.co.uk) ac ar ôl marwolaeth y person, gallwch dalu i chwilio’r ewyllysiau sydd wedi eu cofrestru ar gronfa ddata’r cwmni. Gallwch hefyd ofyn i’r cwmni gysylltu â chyfreithwyr yn yr ardal ble bu’r person fyw i ofyn os yw’r ewyllys gyda nhw.

Os nad ydych yn medru dod o hyd i ewyllys, fel arfer rhaid i chi ddelio gydag ystad y sawl a fu farw fel petai wedi marw heb adael ewyllys. Am fwy o wybodaeth, gweler Pwy sy’n medru etifeddu os nad oes ewyllys – rheolau diffyg ewyllys.

Cael copi o’r ewyllys wedi cael profiant

Pan fydd rhywun yn marw, fel arfer rhaid i’r person sy’n delio gyda’u hystad (er enghraifft arian ac eiddo) gael awdurdodaeth i wneud hynny gan y Gwasanaeth Profiant. Os oes ewyllys, gelwir yr awdurdodaeth hwn yn Grant Profiant. Pan roddir y profiant, cedwir yr ewyllys gan y Gwasanaeth Profiant ac mae unrhyw aelod o’r cyhoedd yn medru cael copi.

Yng Nghymru a Lloegr

Os ydych chi am chwilio am ewyllys person a fu farw’n ddiweddar, fe allwch gyflwyno cais i’r Gwasanaeth Profiant i gael chwiliad sefydlog. Fe fyddan nhw’n chwilio’u cofnodion i weld os roddwyd grant profiant yn y deuddeg mis cyn eich cais, ac yna fe fyddan nhw’n parhau i chwilio am chwe mis ar ôl hynny. Os rhoddwyd grant fe fyddan nhw’n anfon copi o’r grant atoch a chopi o’r ewyllys, os oes ewyllys. Mae angen talu ffi. Fe allwch adnewyddu eich chwiliad ar ddiwedd y chwe mis am ffi pellach. Efallai y byddai’n ddoeth aros deufis neu dri mis ar ôl y farwolaeth cyn i chi gyflwyno cais am chwiliad.

Fe allwch ddarganfod sut i geisio am chwiliad sefydlog, a faint mae’n ei gostio, ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi yn www.hmcourts-service.gov.uk PDF .

Os ydych am chwilio ar eich pen eich hun, neu os ydych am chwilio am ewyllys rhywun a fu farw dros ddeuddeg mis yn ôl, fe allwch gael chwiliad cyffredinol. Fe fydd chwiliad cyffredinol gan y Gofrestr Profiant yn cwmpasu cyfnod o bedair mlynedd ac mae angen talu ffi. Os byddwch chi’n mynd at y Gofrestr Profiant i chwilio drosoch chi’ch hun, ni chodir unrhyw dâl, ond mae’n rhaid i chi dalu i gael copi o’r grant profiant a’r ewyllys, os oes ewyllys.

Fe allwch chi ddarganfod sut i geisio am chwiliad cyffredinol, a faint mae’n ei gostio, ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi yn www.hmcourts-service.gov.uk PDF .

Yng Ngogledd Iwerddon

Fe fydd y Swyddfa Profiant yn anfon copïau o’r ewyllysiau sydd ganddi yn uniongyrchol at yr unigolyn. Dylid talu’r ffioedd trwy siec wedi ei chroesi neu archeb post yn daladwy i Northern Ireland Courts and Tribunals Service. Y ffi am gopi o’r ewyllys yw £5 neu £10 am gopi wedi’i ardystio. Efallai y bydd ffi ychwanegol am chwiliad, gan ddibynnu ar yr wybodaeth sydd gennych ynglyn â’r ewyllys. Yn yr achos hwn, fe’ch cynghorir i gysylltu â’r Swyddfa Profiant yn y cyfeiriad isod:

The Probate Office
2nd Floor, Royal Courts of Justice
Chichester Street
Belfast  BT1 3JF
Rhif Ffôn: 028 9072 4678

Yng Ngogledd Iwerddon, os ydych chi eisiau cynnal chwiliad personol, dylech gysylltu â’r Swyddfa Profiant, a fydd yn medru dweud wrthych i ble y dylech fynd a pha ffioedd sy’n daladwy.

Yng Ngogledd Iwerddon, os mai’r Gofrestrfa Profiant Ranbarthol (District Probate Registry) sydd wedi delio â’r ewyllys (gweler uchod) mae’n bosib archwilio’r dogfennau yno.

Newid amgylchiadau

Pan fyddwch wedi cwblhau ewyllys, mae’n bwysig ei chadw ‘n gywir ac ystyried unrhyw newid mewn amgylchiadau. Fe'ch cynghorir i ailystyried cynnwys ewyllys yn rheolaidd er mwyn sicrhau y bydd yn parhau i fynegi eich dymuniadau personol. Y newidynnau mwyaf cyffredin sy’n effeithio ewyllys yw:-

  • priodi, ail-briodi neu gofrestru partneriaeth sifil
  • gwahanu, diddymu partneriaeth sifil neu ysgaru
  • genedigaeth neu fabwysiadu plant, os dymunwch eu hychwanegu fel etifeddwyr rhan o’r ewyllys.

Sut i newid ewyllys

Mae’n bosib y dymunwch newid eich hewyllys oherwydd newid mewn amgylchiadau. Mae'n rhaid i chi wneud hyn drwy newid yr ewyllys wreiddiol wedi iddi gael ei harwyddo a’i thystio. Bydd unrhyw newidiadau a wnaed ar arwyneb yr ewyllys yn cael eu hystyried fel rhai a wnaed yn hwyrach ac felly ni fyddant yn rhan o’r ewyllys sydd â gwerth cyfreithiol iddi.

Yr unig ffordd i newid ewyllys yw drwy:-

  • wneud atodiad ewyllys; neu
  • lunio ewyllys o’r newydd.

Atodiadau

Cymal sy’n gwneud rhai newidiadau ond sy’n gadael y rhan fwyaf o’r ewyllys fel ag yr oedd yw atodiad. Gwneir hyn, er enghraifft, i gynyddu etifeddiaeth ariannol, i newid gweithredwyr neu warchodwyr a enwir yn yr ewyllys, neu er mwyn ychwanegu eifeddwyr.

Rhaid i atodiad gael ei arwyddo gan y person a wnaeth yr ewyllys a rhaid tystio i’r newidiadau yn yr un modd. Er hyn, nid yw’n orfodol cael yr un tystion ag a gafwyd ar gyfer yr ewyllys wreiddiol.

Nid oes cyfyngu ar y nifer o atodiadau y gellir eu hychwanegu i ewyllys, ond dim ond ar gyfer newidiadau syml y maent yn addas. Os oes yna newid(iadau) cymhleth, mae’n well llunio ewyllys newydd.

Gwneud ewyllys

Os ydych yn dymuno gwneud newidiadau mawr i ewyllys, fe'ch cynghorir i lunio un o’r newydd. Dylai’r un newydd agor gyda chymal sy’n nodi fod yr un newydd yn diddymu unrhyw ewyllys ac atodiadau blaenorol. Dylid dinistrio’r hen ewyllys. Bydd diddymu ewyllys yn golygu nad oes gwerth cyfreithiol i’r ewyllys honno mwyach.

Dinistrio ewyllys

Os ydych am ddinistrio ewyllys, rhaid i chi ei llosgi, ei rhwygo neu ei dinistrio rhywffordd arall gyda’r bwriad clir o’i diddymu. Mae yna berygl, os bydd y copi'n ailymddangos (neu os atgyweirir rhannau o’r ewyllys) yr ystyriwyd bod y dinistriad yn ddamweiniol. Rhaid i chi ddinistrio’r ewyllys drosoch chi eich hun neu rhaid iddi gael ei dinistrio yn eich presenoldeb. Ni fydd rhoi cyfarwyddyd syml i weithredwr yn effeithiol. Os dinistrir yr ewyllys yn ddamweiniol, ni ddiddymwyd hi a gellid ei hystyried o werth cyfreithiol.

Er y gellir diddymu ewyllys drwy ddinistrio, mae bob amser yn werth cynnwys cymal yn yr ewyllys newydd sy’n diddymu unrhyw ewyllys ac atodiadau blaenorol. Bydd diddymu ewyllys yn golygu na fydd hi o werth cyfreithiol mwyach.

Os yw person a wnaeth ewyllys yn cyflawni hunan-laddiad

Os bydd person a wnaeth ewyllys yn cyflawni hunan-laddiad, bydd yr ewyllys yn parhau i fod o werth cyfreithiol.

Herio ewyllys

Bydd person, o bosib, am herio ewyllys oherwydd:-

  • eu b/fod o’r farn nad yw’r ewyllys o werth cyfreithiol; neu
  • eu b/fod o’r farn na chafodd ddarpariaeth ddigonol/deg yn yr ewyllys.

Mae cyfyngiadau amser llym ar herio ewyllysion ac os ydych am herio ewyllys, dylech geisio cyngor cyfreithiol cyn gynted â phosib. Os ydych chi am herio’r ewyllys am nad ydych yn credu ei bod wedi darparu’n ddigonol ar eich cyfer, mae’r terfyn amser yn chwe mis o’r dyddiad y rhoddwyd y profiant. Gall eich Canolfan Cynghori lleol ddarparu rhestr o gyfreithwyr. I chwiIio am fanylion ynglyn â'ch CAB agosaf, gan gynnwys y rhai sy'n gallu rhoi cyngor drwy'r e-bost, cliciwch ar CAB agosaf.

Profiant

Os ydych chi wedi cael eich enwi yn ewyllys rhywun arall fel ysgutor, efallai y bydd yn rhaid i chi geisio am brofiant fel eich bod yn medru delio gydag ystad y person yna.

Am fwy o wybodaeth ynglŷn â phrofiant, gweler Delio gyda materion ariannol rhywun sydd wedi marw.

Did this advice help?