Neidio i’r llywio Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Gwiriwch a allwch gael Budd-dal Tai

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru

Efallai y gallwch gael Budd-dal Tai i helpu i dalu eich rhent os ydych ar incwm isel neu os ydych yn hawlio budd-daliadau. Mae Budd-dal Tai yn cael ei dalu gan eich cyngor lleol.

Os ydych yn berchen ar eich cartref, gwiriwch a allwch gael help i dalu llog eich morgais  yn lle hynny.

Nid yw’r rhan fwyaf o bobl yn gallu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai.

Dim ond os yw un o’r canlynol yn berthnasol y gallwch wneud cais newydd am Fudd-dal Tai:

  • rydych chi, a’ch partner os oes gennych un, wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth – gwiriwch eich oedran pensiwn y wladwriaeth ar GOV.UK
  • rydych chi neu’ch partner wedi bod yn cael Credyd Pensiwn ers cyn 15 Mai 2019
  • rydych yn byw mewn llety dros dro
  • mae eich landlord yn gyngor sir, yn elusen neu’n gymdeithas dai ac maen nhw’n rhoi gofal neu gefnogaeth i chi
  • rydych yn cael llety gan gyngor sir, elusen neu gymdeithas dai oherwydd bod angen gofal neu gefnogaeth arnoch

Os na allwch wneud cais newydd am Fudd-dal Tai, efallai y gallwch wneud cais am Gredyd Cynhwysol yn lle hynny – gwiriwch a allwch hawlio Credyd Cynhwysol. 

Os cawsoch bremiwm anabledd difrifol (SDP)

Gallwch hawlio Credyd Cynhwysol hyd yn oed os oeddech yn cael, neu wedi rhoi’r gorau i gael, budd-dal gyda premiwm anabledd difrifol (SDP).

Efallai y cewch swm ychwanegol yn eich Credyd Cynhwysol – gelwir hyn yn ‘elfen drosiannol’.

Byddwch yn cael y swm ychwanegol os byddwch yn gwneud cais am Gredyd Cynhwysol o fewn mis ar ôl i chi roi’r gorau i gael y budd-dal gyda’r SDP.

Ni allwch gael y swm ychwanegol os ydych:

  • dim ond gyda Budd-dal Tai yr oeddent yn cael y SDP

  • symud i mewn gyda phartner sy’n hawlio Credyd Cynhwysol

Cyn 27 Ionawr 2021, ni allech hawlio Credyd Cynhwysol os oeddech yn cael, neu wedi rhoi’r gorau i gael, budd-dal gyda SDP yn ddiweddar.

Os gwnaethoch gais am Gredyd Cynhwysol cyn 27 Ionawr 2021, siaradwch â chynghorydd i wirio beth mae gennych hawl iddo.

Os oes gennych bartner a dim ond un ohonoch sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Os ydych eisoes yn cael Budd-dal Tai, byddwch yn parhau i’w gael oni bai bod eich amgylchiadau’n newid.

Mae’r partner hŷn yn dal i allu gwneud cais newydd am Fudd-dal Tai os yw’r ddau o’r canlynol yn berthnasol:

  • eu bod wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth cyn 15 Mai 2019

  • eu bod wedi bod yn hawlio Credyd Pensiwn ers cyn 15 Mai 2019

Os dywedwyd wrthych am hawlio Credyd Cynhwysol erbyn dyddiad penodol

Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn atal budd-daliadau rhai pobl ac yn dweud wrthynt am hawlio Credyd Cynhwysol yn lle hynny.

Os cewch lythyr yn dweud wrthych am hawlio Credyd Cynhwysol erbyn dyddiad cau penodol, mae hwn yn ‘hysbysiad mudo’. Dylech hawlio Credyd Cynhwysol erbyn y dyddiad cau yn yr hysbysiad mudo. Bydd eich hen fudd-daliadau yn dod i ben ar ôl y dyddiad cau.

Efallai y byddwch yn colli rhywfaint o arian os gwnewch gais ar ôl y dyddiad cau.

Gwiriwch beth ddylech chi ei wneud os cewch chi hysbysiad mudo.

Gwiriwch pwy all gael Budd-dal Tai

I hawlio Budd-dal Tai fel arfer mae'n rhaid i chi:

  • bod ag incwm isel neu'n hawlio budd-daliadau eraill

  • bod yn 16 oed – os ydych chi wedi bod mewn gofal bydd angen i chi fod yn 18 oed o leiaf

  • naill ai â llai na £16,000 mewn cynilion neu'n cael rhan gwarant Credyd Pensiwn

Os ydych yn byw gyda’ch partner, dim ond un ohonoch sydd angen hawlio Budd-dal Tai – nid oes ots pwy sy’n gwneud y cais fel arfer.

Bydd angen i chi roi eich manylion chi a’ch partner ar y ffurflen. Bydd eich cyngor lleol yn edrych ar eich incwm i benderfynu faint o Fudd-dal Tai a gewch.

Mae amgylchiadau eraill a allai effeithio ar ba un a allwch gael Budd-dal Tai ai peidio.

Os ydych chi wedi byw y tu allan i’r DU

Bydd angen i chi roi tystiolaeth i ddangos mai’r Deyrnas Unedig, Iwerddon, Ynysoedd y Sianel neu Ynys Manaw yw eich prif gartref. Gelwir hyn yn ‘breswylydd arferol’. Mae’n rhaid i chi wneud hyn hyd yn oed os ydych yn ddinesydd Prydeinig.

Gwiriwch sut i brofi eich bod yn breswylydd arferol. 

Os nad ydych yn ddinesydd y DU

Dim ond os yw eich statws mewnfudo yn caniatáu ichi hawlio arian cyhoeddus y gallwch gael Budd-dal Tai. Mewn rhai sefyllfaoedd mae angen ‘hawl i breswylio’ arnoch chi hefyd.

Gallwch hawlio arian cyhoeddus os oes gennych unrhyw un o’r canlynol:

  • Dinasyddiaeth Brydeinig neu Wyddelig

  • statws sefydlog o Gynllun Setliad yr UE

  • absenoldeb amhenodol – oni bai eich bod wedi dod i’r DU ar fisa perthynas sy’n oedolyn dibynnol

  • statws ffoadur neu warchodaeth ddyngarol

  • hawl i breswylio

Os oes gennych statws cyn-sefydlog gan Gynllun Setliad yr UE, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio. 

Os ydych wedi gwneud cais i Gynllun Setliad yr UE a’ch bod yn aros am benderfyniad, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio.

Os oes gennych unrhyw statws mewnfudo arall, gwiriwch a yw eich statws mewnfudo yn caniatáu ichi hawlio arian cyhoeddus.

Os ydych yn rhentu oddi wrth rywun rydych yn ei adnabod

Ni allwch gael Budd-dal Tai os ydych chi neu’ch partner yn talu rhent i:

  • rhiant plentyn sy'n byw gyda chi

  • cyn partner, ar gyfer y cartref yr oeddech yn arfer byw ynddo gyda’ch gilydd

  • aelod agos o'r teulu sy'n byw gyda chi

Efallai y gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn talu rhent i:

  • aelod agos o'r teulu nad yw'n byw gyda chi

  • ffrind neu aelod o’r teulu sy’n bell i ffwrdd fel nain neu daid – hyd yn oed os ydych yn byw yn yr un cartref

  • rhywun a oedd yn arfer gadael i chi fyw yn yr eiddo yn ddi-rent

I gael Budd-dal Tai, bydd angen i chi ddangos tystiolaeth i’r cyngor ei fod yn gytundeb rhentu ‘masnachol’ – fel un rhwng cymdeithas dai a thenant. Er enghraifft, efallai y bydd yn gofyn am gael gweld eich contract neu brawf eich bod yn talu rhent. Efallai y byddant hefyd yn gofyn am dystiolaeth arall, fel blaendal a daloch pan symudoch i mewn neu dystysgrif diogelwch nwy gan eich landlord.

Mae’n bosibl y bydd eich cyngor lleol yn penderfynu nad ydych yn gymwys os yw’n meddwl eich bod ond yn talu rhent i gael Budd-dal Tai – gelwir hyn yn ‘manteisio ar Fudd-dal Tai’. Gallai fod yn fanteisiol, er enghraifft, os ydych wedi bod yn byw gyda ffrind a dim ond newydd ddechrau talu rhent iddynt.

Os ydych yn fyfyriwr

Os ydych yn astudio’n rhan-amser, fel arfer gallwch gael Budd-dal Tai. Os ydych yn byw mewn tŷ neu neuadd breswyl sy’n eiddo i’r brifysgol, mae’r rheolau’n gymhleth – gallwch gael help gan eich Cyngor ar Bopeth lleol. 

Os ydych chi’n astudio’n llawn amser, dim ond mewn rhai sefyllfaoedd y gallwch chi gael Budd-dal Tai.

Os nad ydych mewn addysg uwch (fel cwrs gradd neu hyfforddiant athrawon)

Gallwch hawlio Budd-dal Tai os ydych o dan 22 oed a bod eich cwrs wedi dechrau cyn i chi droi’n 21.

Os ydych yn cael budd-daliadau

Gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn cael:

  • Cymhorthdal Incwm

  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm (ESA)

  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm (JSA)

  • Credyd Cynhwysol, oni bai bod eich Credyd Cynhwysol yn cynnwys swm ar gyfer costau tai

  • budd-dal anabledd fel Taliad Annibyniaeth Bersonol neu Lwfans Gweini

Os oes gennych chi blant

Gallwch gael Budd-dal Tai os:

  • rydych yn rhiant sengl

  • rydych yn ofalwr maeth sengl ac mae gennych blentyn wedi’i leoli gyda chi

  • rydych chi a'ch partner yn fyfyrwyr amser llawn ac mae gennych chi blant

Os ydych yn anabl

Gallwch gael Budd-dal Tai os:

  • mae’r cyngor yn penderfynu bod gennych ‘allu cyfyngedig i weithio’ a’i fod wedi’i gael ers 28 wythnos – os cawsoch asesiad ar gyfer LCC neu Gredyd Cynhwysol byddant yn defnyddio’r un canlyniadau

  • rydych yn fyddar ac yn cael Lwfans Myfyrwyr Anabl

  • rydych wedi’ch cofrestru â nam difrifol ar y golwg neu’n ddall

Os ydych chi neu'ch partner wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Gallwch gael Budd-dal Tai – gwiriwch eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK.

Os cymeroch amser i ffwrdd o'ch cwrs oherwydd eich bod yn sâl neu'n gofalu am rywun

Fel arfer gallwch gael Budd-dal Tai unwaith nad ydych bellach yn sâl neu’n gofalu am rywun, cyn belled â’ch bod yn aros i fynd yn ôl i’ch cwrs. Ni allwch gael Budd-dal Tai os ydych yn byw mewn llety sy’n eiddo i’r brifysgol neu neuaddau preswyl.

Os ydych yn byw gyda phartner sydd ddim yn fyfyriwr

Os yw eich partner yn hawlio Budd-dal Tai, gallant eich cynnwys yn eu cais.

Os ydych yn talu rhent fel rhan o gynllun rhanberchnogaeth

Gallwch gael Budd-dal Tai am y rhent a dalwch fel rhan o gynllun rhanberchenogaeth. Bydd angen i chi ofyn am gytundeb rhentu ysgrifenedig gyda’r sefydliad sy’n rhedeg y cynllun, os nad oes gennych un yn barod.

Os oes gennych forgais ar gyfer gweddill yr eiddo, efallai y gallwch gael benthyciad gan y llywodraeth i helpu i dalu llog y morgais. Yr enw ar fenthyciad y llywodraeth yw ‘cymorth ar gyfer llog morgais’ (SMI).

I gael cymorth ar gyfer llog morgais, bydd angen i chi hefyd gael:

  • Cymhorthdal Incwm

  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm (JSA)

  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm (ESA)

  • Credyd Pensiwn

Os ydych chi eisoes yn cael un o'r budd-daliadau hyn, darganfyddwch a allwch chi gael cymorth ar gyfer llog morgais.  

Os nad ydych yn cael un o’r budd-daliadau hyn, defnyddiwch wiriwr budd-daliadau Turn2us i ddarganfod pa fudd-daliadau y gallech eu cael.

Os oeddech chi neu’ch partner yn arfer bod yn berchen ar y cartref rydych yn ei rentu

Gallwch gael Budd-dal Tai os gwnaethoch werthu eich cartref dros 5 mlynedd yn ôl.

Os gwnaethoch werthu eich cartref yn ystod y 5 mlynedd diwethaf, gallwch gael Budd-dal Tai o hyd os bu’n rhaid i chi ei werthu er mwyn i chi allu parhau i fyw yno – er enghraifft os oedd y benthyciwr morgeisi eisiau adfeddiannu eich cartref.

Os ydych chi’n denant i’r Goron, mae gennych denantiaeth hwy nag 21 mlynedd neu gytundeb cydberchnogaeth

Fel arfer ni allwch gael Budd-dal Tai, ond efallai y gallwch gael help gyda’ch rhent o’r budd-daliadau hyn:

  • Cymhorthdal Incwm

  • Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm (JSA)

  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn Seiliedig ar Incwm (ESA)

  • Credyd Pensiwn

Defnyddiwch y gwiriwr budd-daliadau Turn2us i ddarganfod pa fudd-daliadau y gallech eu cael.

Os ydych yn rhentu o gartref gofal, cwmni, ymddiriedolaeth neu urdd grefyddol

Ni allwch gael Budd-dal Tai os:

  • ei ddiben yw talu rhent i gartref gofal

  • rydych chi neu’ch partner yn rhentu eich cartref gan eich cyflogwr fel rhan o’ch swydd – er enghraifft, os ydych yn gweithio i westy ac yn byw ar y safle

  • rydych yn rhan o urdd grefyddol sy’n talu eich costau byw

Mae’n bosibl y gallwch gael Budd-dal Tai os ydych yn talu rhent i gwmni rydych chi, eich partner neu berthynas agos sy’n byw gyda chi yn gweithio iddo – gan gynnwys fel cyfarwyddwr.

I gael Budd-dal Tai, bydd angen i chi ddangos tystiolaeth i’r cyngor ei fod yn gytundeb rhentu ‘masnachol’ – fel un rhwng cymdeithas dai a thenant. Er enghraifft, efallai y bydd yn gofyn am gael gweld eich contract neu brawf eich bod yn talu rhent. Efallai y byddant hefyd yn gofyn am dystiolaeth arall, fel blaendal a daloch pan symudoch i mewn neu dystysgrif diogelwch nwy gan eich landlord.

Mae’n bosibl y bydd eich cyngor lleol yn penderfynu nad ydych yn gymwys os yw’n meddwl eich bod ond yn talu rhent i gael Budd-dal Tai – gelwir hyn yn ‘manteisio ar Fudd-dal Tai’. Gallai fod yn fanteisiol, er enghraifft, os ydych chi wedi bod yn byw yn eich cartref ers peth amser a bod eich cwmni newydd ddechrau codi rhent arnoch chi.

Os yw eich landlord yn ymddiriedolaeth, mae’r rheolau’n gymhleth – gallwch gael help gan eich Cyngor ar Bopeth lleol. 

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?
Pam nad oedd y cyngor yn fuddiol?

Dywedwch fwy wrthym am pam nad oedd ein cyngor yn helpu.

A oedd y cyngor hwn yn fuddiol?

Diolch i chi, cyflwynwyd eich adborth.