Edrychwch i weld a yw newid yn effeithio ar eich Budd-dal Tai

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os:

• bydd swm y rhent rydych yn ei dalu yn newid – dim ond os ydych yn rhentu gan landlord preifat neu gymdeithas dai y mae angen rhoi gwybod am hyn

• bydd rhywun yn symud i mewn i’ch cartref neu allan ohono

• bydd eich tenantiaeth yn newid – er enghraifft, os byddwch yn tynnu enw rhywun oddi ar y cytundeb tenantiaeth

Gallwch ddod o hyd i’ch cyngor lleol ar Gov.uk.

Os ydych chi wedi symud i ardal sydd â chyngor lleol gwahanol, bydd eich hawliad Budd-dal Tai yn dod i ben. Dylech wirio os allwch barhau i gael Budd-dal Tai yn eich cartref newydd. Gwiriwch a allwch chi gael Budd-dal Tai.

Os gallwch chi barhau i dderbyn Budd-dal Tai, bydd angen i chi wneud hawliad newydd. Gallwch ddod o hyd i’ch cyngor lleol ar GOV.UK.

Os ydych chi wedi symud i gartref newydd yn yr un ardal gyngor, gallwch aros ar y Budd-dal Tai os oedd yr hawliad yn eich enw chi. 

Mae’n bosibl nad yw’r hawliad yn eich enw chi os oeddech yn hawlio Budd-daliad gyda’ch partner ac eich bod bellach wedi gwahanu oddi wrthynt. Gwiriwch a yw eich llythyrau budd-daliad wedi’u cyfeirio atoch chi - mae hynny’n golygu bod yr hawliad yn eich enw chi. Gallwch hefyd wirio gyda’ch cyngor lleol. Dewch o hyd i’ch cyngor lleol ar GOV.UK.  

Os ydych chi wedi symud allan o lety dros dro neu lety â cymorth

Os ydych yn cael Budd-dal Tai oedran gweithio, bydd eich taliadau yn dod i ben a fel arfer ni fyddwch yn gallu gwneud hawliad newydd. 

Os ydych yn cael Budd-dal Tai oedran pensiwn, bydd eich taliadau yn parhau.

Os ydych yn ansicr ynghylch pa fath o Fudd-dal Tai rydych yn ei gael, siaradwch â chynghorydd. 

Os yw eich Budd-dal Tai wedi dod i ben oherwydd nad ydych bellach yn gymwys

Efallai y bydd dal modd i chi gael Credyd Cynhwysol i’ch helpu gyda’ch costau tai. Gwiriwch a ydych yn gymwys i hawlio Credyd Cynhwysol.

Os ydych chi eisoes yn derbyn Credyd Cynhwysol, dylech roi gwybod bod gennych gostau tai drwy’r adran - ‘Adrodd am newid mewn amgylchiadau’ ar eich cyfrif ar-lein. Os nad oes gennych gyfrif ar-lein, ffoniwch y linell gymorth Credyd Cynhwysol. 

Os ydych yn aros mewn hostel oherwydd eich bod yn pryderu y gallai rhywun eich anafu yn eich cartref

Os ydych chi dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth, rhowch wybod i’ch cyngor lleol eich bod wedi symud i hostel. Gofynnwch iddyn nhw am Fudd-dal Tai ychwanegol er mwyn talu’r gost.

Gallwch gael Budd-dal Tai ar gyfer eich cartref parhaol a’ch hostel cyhyd â bod y canlynol yn berthnasol:

• eich bod eisiau dychwelyd i’ch cartref ar ryw adeg

• bod y cyngor o’r farn ei fod yn rhesymol talu am eich cartref yn ogystal â’r hostel

Gallwch barhau i dderbyn Budd-dal Tai os oes unrhyw un o’r canlynol yn berthnasol i chi:

• eich bod chi a’ch partner ill dau dros oedran Pensiwn y Wladwriaeth

• eich bod yn byw mewn llety dros dro - a bod hwn yn lety gan eich cyngor lleol os ydych wedi ceisio am gymorth oherwydd eich bod yn ddigartref 

• eich bod yn rhentu gan gyngor sir, elusen neu gymdeithas dai ac yn derbyn gofal neu gefnogaeth

Os yw eich partner o dan oedran pensiwn

Os nad ydych yn byw mewn llety dros dro neu lety â chymorth, bydd eich Budd-dal Tai yn dod i ben pan fyddwch yn symud i mewn gyda’ch gilydd. Efallai y byddwch yn gallu hawlio Credyd Cynhwysol er mwyn cael cymorth ar gyfer eich costau tai. Gwiriwch a ydych yn gymwys i hawlio Credyd Cynhwysol.   

Mae yna eithriad arall sydd yn golygu y gallech chi gael Credyd Pensiwn neu Fudd-dal Tai fel unigolyn. Mae hyn yn berthnasol os mai chi yw’r partner hŷn ac nad yw eich partner iau yn gymwys i dderbyn Credyd Cynhwysol oherwydd un o nifer o resymau penodol - er enghraifft, oherwydd eu statws mewnfudo neu oherwydd eu bod yn y carchar.

Os ydych chi eisiau gwirio bod hyn yn berthnasol i chi, siaradwch â chynghorydd.

Mae Budd-dal Tai wedi dod i ben i’r rhan fwyaf o bobl o oedran gwaith. Gallwch barhau i gael Budd-dal Tai os ydych o oedran gweithio ac yn byw mewn rhyw fath o lety. Er enghraifft, gallwch barhau i gael Budd-dal Tai os ydych:

• yn byw mewn llety dros dro - a bod hwn yn lety gan eich cyngor lleol os ydych wedi ceisio am gymorth oherwydd eich bod yn ddigartref 

• yn rhentu gan gyngor sir, elusen neu gymdeithas dai ac yn derbyn gofal neu gefnogaeth

Os ydych yn hawlio Budd-dal Tai oherwydd eich bod yn byw yn y math hwn o lety, dylech roi gwybod i’r cyngor os byddwch chi, neu’ch partner yn cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth. Gallai hyn olygu y gallwch dderbyn mwy o Fudd-dal Tai. Siaradwch gyda ymgynghorydd i wirio a ddylech adrodd hyn.

Gallwch wirio eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK.

Dim ond os yw eich statws mewnfudo yn caniatáu ichi hawlio arian cyhoeddus y gallwch barhau i gael Budd-dal Tai. Mewn rhai sefyllfaoedd mae’n rhaid i chi hefyd fod â ‘hawl i breswylio’ o hyd.

Gallwch hawlio arian cyhoeddus os oes gennych unrhyw un o’r canlynol:

• Dinasyddiaeth Brydeinig neu Wyddelig

• statws preswylydd sefydlog o Gynllun Setliad yr UE

• caniatâd amhenodol i aros – oni bai eich bod wedi dod i’r DU ar fisa perthynas sy’n oedolyn dibynnol

• statws ffoadur neu warchodaeth ddyngarol

• hawl i breswylio

Os oes gennych statws preswylydd cyn-sefydlog gan Gynllun Setliad yr UE, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio. 

Os ydych wedi gwneud cais i Gynllun Setliad yr UE a’ch bod yn aros am benderfyniad, gallwch hawlio arian cyhoeddus - ond mae angen i chi hefyd ddangos bod gennych hawl i breswylio i gael Budd-dal Tai. Gwiriwch a oes gennych hawl i breswylio. 

Os oes gennych unrhyw statws mewnfudo arall, gwiriwch a yw eich statws mewnfudo yn caniatáu i chi hawlio arian cyhoeddus.

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os ydych chi neu rywun sy’n byw gyda chi yn mynd i ffwrdd am fwy na:

• 4 wythnos – os yw’r daith dramor

• 13 wythnos – os yw’r daith o fewn y DU

Gallwch barhau i gael Budd-dal Tai cyn belled â’ch bod yn bwriadu dychwelyd i’ch cartref a pheidio â’i osod ar rent tra byddwch i ffwrdd.

Eglurwch y rheswm pan fyddwch yn rhoi gwybod am y newid. Mae hyd y cyfnod y gallwch gael Budd-dal Tai yn dibynnu ar y rheswm dros eich absenoldeb.

Os ydych chi’n aros yng Nghymru, Lloegr neu’r Alban

Gallwch gael Budd-dal Tai os byddwch yn mynd i ffwrdd am hyd at 13 wythnos.

Gallwch gael Budd-dal Tai os ydych i ffwrdd am hyd at flwyddyn oherwydd:

• rydych chi, eich partner neu’ch plentyn yn yr ysbyty neu’n cael triniaeth neu ofal a gymeradwyir gan eich meddyg

• mae rhywun arall i ffwrdd yn cael triniaeth ac rydych chi'n gofalu am eu plentyn

• rydych yn aros dros dro mewn cartref gofal, er enghraifft i roi cynnig arno

• rydych yn darparu gofal i rywun, a bod meddyg y person hwnnw wedi cymeradwyo’r gofal

• rydych wedi gorfod gadael eich cartref oherwydd eich bod yn poeni y gallai rhywun eich brifo – er enghraifft eich partner

• rydych yn fyfyriwr ac yn byw yn rhywle gwahanol yn ystod y tymor

• rydych ar gwrs hyfforddi

• rydych yn y carchar yn aros am dreial ('remand') neu’n aros i gael eich dedfrydu

• rhaid i chi fyw oddi cartref fel amod mechnïaeth

Os bu’n rhaid i chi adael eich cartref yn sydyn, efallai y byddwch hefyd yn gallu cael Budd-dal Tai i dalu am gost hostel.

Os byddwch yn mynd dramor

Fel arfer gallwch gael Budd-dal Tai pan fyddwch yn mynd i ffwrdd am hyd at 4 wythnos. Gallwch ei gael am hyd at 8 wythnos os ydych dramor oherwydd bod eich partner neu blentyn a gynhwyswyd yn eich cais am Fudd-dal Tai wedi marw.

Gallwch gael Budd-dal Tai os ydych dramor am hyd at 26 wythnos oherwydd:

• rydych chi, eich partner neu’ch plentyn yn yr ysbyty neu’n cael triniaeth neu ofal a gymeradwyir gan eich meddyg

• rydych yn aros dros dro mewn cartref gofal, er enghraifft i roi cynnig arno

• rydych wedi gorfod gadael eich cartref oherwydd eich bod yn poeni y gallai rhywun eich brifo – er enghraifft eich partner

• rydych chi neu’ch partner yn aelod o’r lluoedd arfog ar leoliad dros dro

• rydych chi neu'ch partner yn forwr neu'n gweithio ar lwyfan olew

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os:

• yw eich incwm yn mynd i fyny neu i lawr – er enghraifft rydych yn dechrau cael pensiwn o’ch hen swydd

• yw eich budd-daliadau yn newid neu os byddwch yn dechrau cael budd-dal newydd

Os bydd eich incwm yn newid, eglurwch faint yn fwy neu’n llai rydych chi’n meddwl y byddwch chi’n ei gael a thros ba gyfnod o amser. Os nad ydych yn siŵr, rhowch amcangyfrif i'r cyngor.

Os bydd eich budd-daliadau’n newid bydd angen i chi hefyd ddweud wrth y cyngor faint yw eich incwm a’ch cynilion. Mae hyn er mwyn iddynt allu gweithio allan faint o Fudd-dal Tai y dylech ei gael.

Os yw eich cynilion dros derfyn penodol, mae angen i chi ddweud wrth eich cyngor lleol os bydd eich cynilion yn cynyddu neu'n gostwng.

Mae’r terfyn yn dibynnu ar a ydych yn hawlio Budd-dal Tai fel rhan o gwpl, ac a ydych chi neu’ch partner wedi cyrraedd oedran pensiwn y wladwriaeth. Gallwch wirio eich oedran Pensiwn y Wladwriaeth ar GOV.UK.

Os ydych yn hawlio fel person sengl

Os ydych o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth, y terfyn yw £6,000.

Os ydych wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, y terfyn yw £10,000

Os ydych yn hawlio fel cwpl

Dylech ychwanegu’ch cynilion a chynilion eich partner i weld a ydych dros y terfyn.

Os ydych chi a'ch partner o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth, y terfyn yw £6,000.

Os ydych chi a'ch partner wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, y terfyn yw £10,000.

Os mai dim ond un ohonoch sydd wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth, y terfyn fel arfer yw £6,000. Y terfyn yn lle hynny yw £10,000 os yw pob un o’r canlynol yn berthnasol:

• cyrhaeddodd un ohonoch oedran Pensiwn y Wladwriaeth cyn 15 Mai 2019

• mae’r ddau ohonoch wedi bod yn hawlio Budd-dal Tai fel cwpl ers cyn 15 Mai 2019

• nid ydych yn hawlio Credyd Cynhwysol

Mae’r hyn y mae angen i chi ei ddweud wrth eich cyngor lleol yn dibynnu ar a ydych yn cael yr elfen warant o Gredyd Pensiwn.

Os ydych yn cael yr elfen warant o Gredyd Pensiwn

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os bydd budd-daliadau eich partner neu’ch plentyn yn newid, neu os byddan nhw’n dechrau cael budd-dal newydd.

Os nad ydych yn cael Credyd Pensiwn neu dim ond elfen gynilion Credyd Pensiwn y byddwch yn ei gael

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os:

• bydd budd-daliadau eich partner neu’ch plentyn yn newid, neu byddant yn dechrau cael budd-dal newydd

• byddwch yn ysgaru, yn priodi neu’n ffurfio partneriaeth sifil

• bydd eich partner yn symud i mewn neu allan

• bydd incwm eich partner yn cynyddu neu’n gostwng

• bydd cynilion eich partner yn cynyddu neu’n gostwng

Dylech hefyd roi gwybod i’r cyngor os yw plentyn rydych yn gyfrifol amdano:

• dros 16 oed ac yn gorffen ei gwrs addysg neu hyfforddiant

• yn troi’n 20 oed

• yn troi’n 16 oed – os oes gan eich plant ystafelloedd gwely ar wahân

• yn symud i mewn i'ch cartref

• yn symud allan o’ch cartref, neu os byddwch yn rhoi’r gorau i gael Budd-dal Plant ar ei gyfer

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os yw oedolyn rydych yn byw gydag ef/hi, fel cyd-letywr neu blentyn dros 18 oed:

• yn cychwyn ennill mwy neu lai o arian

• yn dechrau cael budd-dal newydd, neu os bydd eu budd-daliadau presennol yn newid

Dylech hefyd ddweud wrth y cyngor os bydd rhywun yn symud i mewn neu allan o'ch cartref.

Os oes gennych letywr neu breswylydd sy’n cael prydau bwyd

Dim ond os bydd nifer y lletywyr sy’n byw gyda chi, neu’r swm rydych yn ei godi arnynt, yn newid y mae angen i chi roi gwybod i’r cyngor.

Mae lletywr yn rhywun sy'n byw gyda chi ac yn talu rhent. Mae preswylydd sy’n cael prydau bwyd yn rhywun sy'n byw gyda chi ac yn talu am brydau bwyd, fel brecwast bob dydd.

Os bydd rhywun yn byw gyda chi heb gytundeb i dalu, nid oes angen i chi ddweud wrth y cyngor os yw’n rhoi arian i chi, er enghraifft i helpu i dalu’r biliau.

Dywedwch wrth eich cyngor lleol os bydd rhywun yn dechrau cael Lwfans Gofalwr, Taliad Cymorth i Ofalwr neu’r elfen ofalwr o’r Credyd Cynhwysol  oherwydd eu bod yn gofalu amdanoch – neu os byddant yn peidio â’i gael.

Os ydych yn gymwys ar gyfer y rhan ‘premiwm anabledd difrifol’ o Fudd-dal Tai, bydd eich Budd-dal Tai yn newid os bydd rhywun:

• yn dechrau cael Lwfans Gofalwr, Taliad Cymorth i Ofalwr neu’r elfen ofalwr o’r Credyd Cynhwysol am ofalu amdanoch – byddwch yn cael llai o Fudd-dal Tai

• yn rhoi’r gorau i gael Lwfans Gofalwr, Taliad Cymorth i Ofalwr neu’r elfen ofalwr o’r Credyd Cynhwysol am ofalu amdanoch – byddwch yn cael mwy o Fudd-dal Tai

Mae hyn oherwydd na allwch gael y premiwm anabledd difrifol tra bod rhywun yn cael Lwfans Gofalwr, Taliad Cymorth i Ofalwr neu’r elfen ofalwr o’r Credyd Cynhwysol am ofalu amdanoch.

Os nad ydych chi’n siŵr a ydych chi’n cael y premiwm anabledd difrifol, gwiriwch y llythyr a oedd yn nodi faint o Fudd-dal Tai y byddech yn ei gael. Gallwch gysylltu â’ch cyngor lleol os nad yw’r llythyr gennych.