Mae’r cyngor yn dweud eich bod wedi cael gordaliad Budd-dal Tai

Os yw eich cyngor lleol o’r farn eich bod wedi cael gormod o Fudd-dal Tai (a elwir yn ‘ordaliad’), fel arfer byddant yn lleihau neu’n atal eich taliadau hyd nes y byddant wedi cael yr arian ychwanegol yn ôl.

Efallai y gallwch ofyn i’r cyngor leihau’r swm y mae’n rhaid i chi ei ad-dalu, er enghraifft os ydyn nhw wedi gwneud camgymeriad. Gallech hefyd ofyn am gael ad-dalu’r arian mewn symiau llai, er enghraifft os na fyddai digon o arian gennych i fyw arno pe baech yn talu mwy.

Mae Budd-dal Tai wedi dod i ben i’r rhan fwyaf o bobl o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Os yw eich Budd-dal Tai wedi dod i ben, gallai eich cyngor lleol barhau i gysylltu â chi i ddweud bod angen i chi ad-dalu rhywfaint o arian.

Gwiriwch a wnaeth y cyngor gamgymeriad

Efallai fod y cyngor yn meddwl eich bod wedi cael gordaliad oherwydd bod rhywfaint o’r wybodaeth sydd ganddynt yn anghywir. Er enghraifft, efallai eu bod yn meddwl:

• eich bod yn ennill mwy nag yr ydych mewn gwirionedd

• bod gennych ystafell sbâr

• y dylai rhywun arall fod yn helpu i dalu’r rhent

Dylai’r cyngor ysgrifennu atoch i egluro pam eu bod yn meddwl eich bod wedi cael gordaliad. Os na wnânt hynny, ffoniwch nhw a gofynnwch am esboniad. Nid oes rhaid i chi gytuno â’u rhesymau. Dywedwch wrthyn nhw y byddwch yn cysylltu â nhw eto wedi i chi ystyried y wybodaeth. Dylech hefyd ofyn iddynt anfon llythyr atoch yn cadarnhau pam eu bod yn meddwl eich bod wedi cael gordaliad.

Cofnodwch ddyddiad ac amser eich galwad, yn ogystal ag enw’r unigolyn y siaradoch ag ef. Efallai y bydd angen y manylion hyn arnoch os byddwch yn herio’r gordaliad.

Os oes angen cymorth arnoch, siaradwch â chynghorydd. Gall siarad â’r cyngor ar eich rhan.

Os ydych yn meddwl eich bod wedi cael y swm cywir

Gallwch herio penderfyniad y cyngor. Bydd angen i chi egluro pam rydych yn meddwl na chawsoch ormod o arian.

Os ydych wedi cael gormod o arian drwy gamgymeriad

Darllenwch y llythyr am y gordaliad, neu ffoniwch y cyngor, i gael gwybod a ydynt am i chi ad-dalu’r gordaliad. Weithiau ni fyddant yn gofyn i chi ad-dalu’r arian os ydynt yn gwybod mai eu bai nhw oedd y gordaliad.

Os nad eich bai chi oedd y gordaliad ac os na allech fod wedi gwybod eich bod yn cael gormod o arian, dylech herio’r gofyniad i ad-dalu. Er enghraifft, gallech herio’r penderfyniad os oedd y cyngor:

• wedi gwneud camgymeriad wrth gyfrifo eich taliadau

• heb gofnodi eich gwybodaeth, neu newid yn eich amgylchiadau yr oeddech wedi rhoi gwybod iddynt amdano, yn gywir

• heb gywiro camgymeriad yr oeddech wedi rhoi gwybod iddynt amdano

Os ydynt am i chi ad-dalu’r arian, gwiriwch sut i herio’r penderfyniad.

Os na wnaeth y cyngor gamgymeriad

Fel arfer, bydd angen i chi ad-dalu’r arian os na wnaethoch chi roi gwybod i’r cyngor am rywbeth yr oedd yn rhaid i chi roi gwybod amdano – er enghraifft, os:

• bu gostyngiad i’ch rhent

• gwnaethoch ennill mwy – er enghraifft, oherwydd i chi weithio oriau ychwanegol

• bu newid i’ch budd-daliadau eraill

• symudodd rhywun i mewn neu allan o’ch cartref

• dechreuodd rhywun dderbyn Lwfans Gofalwr, Taliad Cymorth i Ofalwr neu elfen gofalwr Credyd Cynhwysol am ofalu amdanoch.

Os oes rhaid i chi dalu’r arian yn ôl

Dywedwch wrth y cyngor os na allwch fforddio ad-dalu unrhyw arian o gwbl. Bydd angen i chi ddangos na fyddai modd i chi dalu am hanfodion megis rhent neu drydan. Llenwch declyn cyllideb ac argraffwch y canlyniadau i’ch helpu i ddangos i’r cyngor na fyddai gennych arian dros ben.

Os gallwch fforddio ad-dalu rhywfaint o’r arian, gwiriwch a allwch wneud y taliadau’n haws eu rheoli – er enghraifft, drwy dalu symiau llai dros gyfnod o amser.