Neidio i’r cynnwys Neidio i’r troedyn

Mae’r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Newid gwlad

Delio gyda materion ariannol rhywun sydd wedi marw

Sut i ddelio gydag eiddo rhywun sydd wedi marw

Yr enw ar y cyfan sy'n eiddo i berson sydd wedi marw yw ystâd y person. Mae'r ystâd yn medru cynnwys:

  • arian, sy'n golygu arian parod ac arian sydd mewn cyfrif banc neu gymdeithas adeiladu. Mae hyn yn medru cynnwys arian a dalwyd allan ar bolisi yswiriant bywyd
  • arian sy'n ddyledus i'r person sydd wedi marw
  • cyfranddaliadau
  • eiddo, er enghraifft, eu cartref
  • eitemau personol sy'n eiddo iddynt, er enghraifft eu car neu emwaith.

Os yw'r person a fu farw mewn dyled i eraill, er enghraifft, ar gerdyn credyd, am danwydd, am rent neu forgais, mae hyn yn cael ei dynnu allan o'r ystâd.

Fel arfer, mae ystâd y person sydd wedi marw'n mynd at berthnasau a ffrindiau sy'n fyw, naill ai yn ôl cyfarwyddiadau yn yr ewyllys neu, os yw'r person yn marw heb adael ewyllys, yn ôl rheolau cyfreithiol penodol a elwir yn rheolau diffyg ewyllys.

Am wybodaeth ynghylch ewyllysiau, gweler Ewyllys.

Am wybodaeth ynghylch y rheolau diffyg ewyllys, gweler Pwy sy'n medru etifeddu os nad oes ewyllys - y rheolau pan nad oes ewyllys.

Yr enw ar berson sy’n delio gydag ystad y person sydd wedi marw yw ysgutor neu gweinyddwr. Mae ysgutor yn rhywun sy’n cael ei enwi yn yr ewyllys fel person sy’n gyfrifol am ddelio gydag ystad. Efallai y bydd yn rhaid i ysgutor geisio am awdurdod cyfreithiol arbennig cyn y bydd yn medru delio gyda’r ystad. Gelwir hyn yn profiant.

Mae gweinyddwr yn rhywun sy’n gyfrifol am ddelio gydag ystad o dan amgylchiadau penodol, er enghraifft, os nad oes ewyllys neu os nad yw’r ysgutorion a enwyd yn fodlon gweithredu. Mae’n rhaid i weinyddwr gyflwyno cais am lythyron gweinyddu cyn y bydda yn medru delio gydag ystad.

Er bod yna rai eithriadau, mae fel arfer yn erbyn y gyfraith i chi ddechrau rhannu'r ystâd neu gael arian gan yr ystâd, hyd nes bod profiant neu lythyron gweinyddu gennych.

Beth mae'r ysgutor neu'r gweinyddwr yn ei wneud

Mae'r ysgutor neu weinyddwr (a elwir hefyd yn gynrychiolydd personol) yn cymryd y cyfrifoldeb dros ddelio gyda'r ystâd gyfan. Mae hyn yn golygu:

  • dod o hyd i'r holl ddogfennaeth ariannol sy'n perthyn i'r person a fu farw
  • anfon copi o'r dystysgrif marwolaeth at y sefydliadau sy'n dal arian y person a fu farw. Gofyn iddynt i gadarnhau gwerth yr arian yr oeddent yn ei ddal i'r person pan fu farw a'r incwm a dderbyniwyd yn ystod y flwyddyn dreth ddiwethaf hyd at ddyddiad y farwolaeth. Gofynnwch iddynt hefyd i rewi'r cyfrifon banc fel na fydd unrhyw un yn medru tynnu arian allan heb yr awdurdod cyfreithiol cywir
  • agor cyfrif banc ar ran yr ystâd
  • dod o hyd i fanylion arian sy'n ddyledus i'r ystâd
  • dod o hyd i fanylion yr arian sy'n ddyledus gan y person a fu farw
  • paratoi rhestr fanwl o'r eiddo, arian, eiddo personol a dyledion yn yr ystâd
  • cyfrifo faint o dreth etifeddu sy'n ddyledus a threfnu ei dalu
  • paratoi'r dogfennau sydd eu hangen gan y gofrestrfa profiannau a Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi, a'u hanfon i ffwrdd
  • wedi cael profiant neu lythyron gweinyddu, casglu arian sy'n eiddo i'r ystâd gan fanciau, cwmnïau yswiriant, cronfeydd pensiwn a chymdeithasau adeiladu
  • gwerthu eiddo os oes angen
  • talu dyledion, treuliau a ffioedd, fel ffioedd cyfreithwyr a ffioedd profiant
  • rhannu'r ystâd, fel y nodwyd yn yr ewyllys neu yn unol â'r rheolau diffyg ewyllys.

Os yw’n ymddangos nad oes digon o asedau yn yr ystad i dalu costau treth, treuliau, biliau a rhwymedigaethau eraill sy’n weddill, dylech ofyn am gyngor gan gyfreithiwr. Mae gweinyddu ystad methdalwrus yn medru bod yn gymhleth.

Treth a budd-daliadau

Pan fydd rhywun yn marw, mae’n bwysig rhoi trefn ar eu budd-daliadau, treth ac Yswiriant Gwladol cyn gynted â phosib. Efallai y bydd treth i’w dalu, neu efallai bod ad-daliad treth yn ddyledus i’w hystâd.

Mae angen i chi ddweud wrth y swyddfa dreth, a phob un o swyddfeydd y llywodraeth a oedd yn talu budd-daliadau i’r person a fu farw, am eu marwolaeth. Mae angen i chi wneud hyn cyn gynted â phosib ar ôl y farwolaeth.

Gan ddibynnu ble’r oedd y person a fu farw yn byw, efallai y byddwch yn medru dweud wrth sawl un o wasanaethau’r llywodraeth am y farwolaeth trwy gysylltu unwaith gyda gwasanaeth o’r enw Tell Us Once. Am fwy o wybodaeth ynghylch y gwasanaeth hwn, gweler Beth i wneud ar ôl marwolaeth.

Os ydych chi angen dweud wrth yr Adran Gwaith a Phensiynau (y DWP) am farwolaeth, fe allwch ffonio Gwasanaeth Profedigaeth y DWP. Maen nhw’n medru delio gyda holl fudd-daliadau’r DWP a oedd yn cael eu talu i’r person a fu farw. Maen nhw hefyd yn medru ymchwilio i weld os yw’r person agosaf at y sawl a fu farw yn medru hawlio unrhyw fudd-daliadau. Am fwy o wybodaeth ynghylch y gwasanaeth hwn, gweler Beth i wneud ar ôl marwolaeth.

Mae gwybodaeth ynghylch yr hyn sydd angen ei wneud ynghylch treth a budd-daliadau ar wefan CAThEM yn: www.hmrc.gov.uk

Os ydych yn ysgutor neu’n weinyddydd ar gyfer ewyllys rhywun, fe fydd angen i chi gael trefn ar eu treth wedi iddynt farw. Mae yna wybodaeth sy’n esbonio sut i wneud hyn ar wefan Directgov yn: www.direct.gov.uk Mae hyn yn cynnwys gwybodaeth sy’n esbonio sut i gael arian treth yn ôl, os yw’n ddyledu.

Dyled

Efallai bod y sawl a fu farw wedi gadael dyledion, er enghraifft, gorddrafft ar eu cyfrif neu gytundeb credyd sydd heb gael ei dalu. Pan fydd rhywun yn marw dylech geisio dweud wrth eu holl gredydwyr bob tro.

Yn gyffredinol, os nad oes digon o arian yn ystad y sawl a fu farw i dalu eu dyledion, ni fydd eu credydwyr yn medru adennill y swm sy’n ddyledus gan unrhyw un arall, gan gynnwys perthnasoedd sy’n fyw. Dylech holi os oedd unrhyw bolisi yswiriant gan y sawl a fu farw a fyddai’n talu eu dyledion ar eu marwolaeth, er enghraifft polisi yswiriant i ddiogelu taliadau a gymerwyd ar yr un pryd â benthyciad.

Mewn rhai achosion, efallai mai dyled ar y cyd ydyw, er enghraifft, gorddrafft ar gyd-gyfrif neu swm sy’n ddyledus ar gytundeb credyd a gymerwyd allan ar y cyd. Os yw hyn yn wir, mae modd adennill y ddyled gan y sawl sy’n fyw. Hefyd, os oeddech yn byw gyda rhywun sydd wedi marw, efallai y byddwch yn dal i fod yn gyfrifol am dalu dyledion sy’n gysylltiedig â’r eiddo, er enghraifft biliau treth gyngor neu ddwr.

Profiant a llythyron gweinyddu

Profiant

Os cewch eich enwi yn yr ewyllys fel ysgutor, rhaid i chi wneud cais am brofiant. Dogfen gyfreithiol yw profiant ac mae'n trosglwyddo'r ystâd atoch chi fel eich bod chi'n medru ei rhannu yn ôl y cyfarwyddiadau yn yr ewyllys. Nid ydych angen profiant bob tro cyn y byddwch yn medru delio gyda'r ystâd.

Os cawsoch eich enwi mewn ewyllys fel ysgutor, nid oes rhaid i chi weithredu os nad ydych yn dymuno gweithredu.

Llythyron gweinyddu

Mewn rhai amgylchiadau, mae rhywun sydd eisiau delio gydag ystad rhywun sydd wedi marw yn gorfod cyflwyno cais am lythyron gweinyddu, yn hytrach na phrofiant. Gelwir y person hyn yn weinyddwr. Rhaid i chi gyflwyno cais am lythyron gweinyddu os:

  • nid oes ewyllys
  • nid yw'r ewyllys yn ddilys
  • nid oes unrhyw ysgutorion wedi eu henwi yn yr ewyllys
  • nid yw'r ysgutorion yn medru gweithredu neu nid ydynt yn fodlon gweithredu.

Mae yna reolau llym ynghylch pwy sy'n medru bod yn weinyddwr. Os oes ewyllys dilys, rydych yn medru gwneud cais am lythyron gweinyddu yn yr achosion canlynol:

  • os yw'r person a fu farw wedi gadael ei holl ystâd i chi yn yr ewyllys, a
  • nid yw'r ysgutorion wedi eu henwi, neu nid ydynt yn medru gweithredu neu nid ydynt yn fodlon gweithredu.

Os nad oes ewyllys dilys, a chi yw'r perthynas agosaf, rydych yn medru gwneud cais i gael bod yn weinyddwr yn y drefn flaenoriaeth ganlynol:

  1. chi yw partner priod neu bartner sifil y person sydd wedi marw
  2. chi yw plentyn y person sydd wedi marw
  3. chi yw ŵyr/wyres y person sydd wedi marw
  4. chi yw rhiant y person sydd wedi marw
  5. chi yw brawd neu chwaer y person sydd wedi marw
  6. chi yw nai neu nith y person sydd wedi marw
  7. chi yw perthynas arall y person sydd wedi marw.

Fel arfer, ni fydd partner dibriod neu bartner o'r un rhyw sydd heb gofrestru partneriaeth sifil, sydd heb ei enwi mewn ewyllys fel ysgutor, yn cael gweithredu fel gweinyddwr.

Nid oes angen llythyron gweinyddu bob tro cyn y byddwch yn medru delio gydag ystâd rhywun sydd wedi marw.

A oes angen profiant neu lythyron gweinyddu bob tro

Fel arfer, mae angen profiant neu lythyron gweinyddu i ddelio gydag ystâd os yw'n cynnwys eiddo fel fflat neu dŷ. Fel arall, efallai na fyddwch chi angen profiant neu lythyron gweinyddu yn yr achosion canlynol:

  • mae'r ystâd yn cynnwys arian parod yn unig (hynny yw, arian papur a darnau arian) ac eiddo personol fel car, dodrefn a gemwaith
  • mae'r holl eiddo yn yr ystâd yn eiddo sy'n berchnogaeth cyd-dentantiaeth fuddiannol. Mae'r eiddo hwn yn dod yn eiddo sy'n gyfan gwbl ym mherchnogaeth y perchennog arall
  • roedd gennych gyfrif banc ar y cyd
  • mae'r swm ariannol yn fach
  • rydych yn darganfod bod yr ystâd yn fethdaliadol, hynny yw, nid oes digon o arian yn yr ystâd i dalu'r holl ddyledion, trethi a chostau
  • mae yna fudd-daliadau pensiwn a pholisïau yswiriant bywyd penodol yn yr ystâd.

Eiddo sy'n eiddo ar y cyd

Efallai y bydd parau'n berchen ar eu cartrefi gyda'i gilydd. Mae yna ddwy ffordd wahanol o fod yn berchen ar gartref ar y cyd, sef cyd-denantiaeth fuddiannol a thenantiaeth gydradd.

Os oedd y partneriaid yn gyd-dentantiaid buddiannol adeg y farwolaeth, yna fe fydd y partner sydd ar ôl yn etifeddu rhan y partner arall yn yr eiddo yn awtomatig. Nid oes angen profiant na llythyron gweinyddu onid oes asedau eraill nad ydynt yn eiddo ar y cyd. Efallai bod morgais ar yr eiddo.

Fodd bynnag, os yw'r partneriaid yn bartneriaid cydradd, nid yw'r partner sydd ar ôl yn etifeddu rhan y partner arall yn awtomatig. Fe fydd angen profiant neu lythyron gweinyddu fel bod y cynrychiolydd personol yn medru ei drosglwyddo at y person fydd yn etifeddu cyfran o'r eiddo, yn ôl yr ewyllys neu'r rheolau diffyg ewyllys. Efallai bod morgais ar yr eiddo.

Enghraifft: Nid yw Ayodele ac Olujimi yn briod. Mae ganddynt un ferch sydd wedi tyfu i fyny a'i henw yw Ife. Mae Ayodele ac Olujimi yn berchen ar eu cartref fel tenantiaid cydradd. Mae Ayodele yn marw heb adael ewyllys. Nid oes hawl gan Olujimi i wneud cais am lythyron gweinyddu ond mae hawl gan Ife. Mae hi'n etifeddu hanner y cartref o dan y rheolau diffyg ewyllys. Mae Olujimi yn cadw ei hanner ef.

Am fwy o wybodaeth ynghylch cyd-denantiaeth fuddiannol a thenantiaeth gydradd, gweler Prynu gyda rhywun arall yn Prynu cartref. Am fwy o wybodaeth ynghylch y rheolau diffyg ewyllys, gweler Etifeddu os nad oes ewyllys - y rheolau pan nad oes ewyllys.

Os oes morgais ar yr eiddo

Os fydd yr eiddo'n cael ei etifeddu gan rywun ac mae yna forgais ar ôl arno, fe fydd y cwmni morgais naill ai'n gofyn am i'r morgais gael ei dalu ar unwaith, neu'n gofyn i'r person sydd wedi etifeddu'r eiddo i gymryd y morgais.

Os oes morgais ar yr eiddo, efallai y bydd polisi yswiriant bywyd, polisi gwaddol, neu bolisi diogelu morgais a fydd yn talu gweddill y morgais os yw'r person sydd â'r morgais yn marw. Yn yr achos hwn, dylech ysgrifennu at y cwmni a gofyn am ddatganiad terfynol.

Os ydych am werthu'r eiddo, fe fydd y morgais yn cael ei dalu allan o'r arian a gafwyd wedi gwerthu'r eiddo.

Cyfrifon banc ar y cyd

Efallai y bydd gan barau gyfrifon banc neu gymdeithas adeiladu ar y cyd. Os oes un yn marw, fe fydd yr holl arian yn mynd at y partner sydd ar ôl heb fod angen profiant neu lythyron gweinyddu. Efallai y bydd y banc angen gweld y dystysgrif marwolaeth er mwyn trosglwyddo'r arian at y cydberchennog arall.

Efallai y bydd angen profiant neu lythyron gweinyddu o hyd os oes asedion eraill nad ydynt yn eiddo ar y cyd.

Os yw'r swm ariannol yn fach

Efallai bod yr ystâd yn cynnwys ychydig bach o arian sydd:

  • mewn cyfrif banc neu gymdeithas adeiladu
  • mewn cronfa bensiwn
  • gyda chwmni yswiriant.

Ar ôl talu costau'r angladd, os yw'r swm sydd gan y sefydliad yn llai na swm penodol, efallai y byddan nhw'n barod i'w ryddhau i chi heb i chi orfod gwneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu. Mae’r swm yn medru amrywio o fudiad i fudiad, ac felly fe fydd angen i chi holi pob un.

Fe fydd rhai banciau a chymdeithasau adeiladu'n rhyddhau symiau eithaf mawr o arian heb angen profiant neu lythyron gweinyddu. Hefyd, fe fydd rhai banciau a chymdeithasau adeiladu yn rhyddhau arian sydd ei angen i dalu am angladd, ffioedd profiant a threth etifeddu, ond dim ceiniog yn fwy hyd nes eich bod wedi cael y profiant neu lythyron gweinyddu.

Mae hyn yn dibynnu'n gyfan gwbl ar bolisi'r sefydliad dan sylw. Nid oes rhaid iddynt ryddhau unrhyw swm, waeth pa mor fach. Os yw'r sefydliad yn gwrthod rhyddhau arian heb brofiant neu lythyron gweinyddu, rhaid i chi wneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu hyd yn oed os nad oes eu hangen fel arall.

Ydych chi angen cyfreithiwr

Mae llawer o ysgutorion a gweinyddwyr yn gweithredu heb gyfreithiwr. Ond, os yw'r ystâd yn gymhleth, mae'n well cael cyngor cyfreithiol. Dylech gael cyngor cyfreithiol bob tro os yw'r canlynol yn wir, er enghraifft:

  • nid yw telerau ewyllys yn glir
  • fe fydd rhan o'r ystâd yn mynd at blant dan 18 oed
  • mae'r person a fu farw wedi gadael arian neu eiddo mewn ymddiriedolaeth
  • roedd y person a fu farw yn berchen ar dir neu eiddo dramor
  • roedd y person a fu farw yn berchen ar fusnes
  • mae unrhyw un yn debygol o ddadlau yn erbyn yr ewyllys.

Gellir talu'r ffioedd cyfreithiol o'r ystâd.

Os oes unrhyw broblemau gyda'r ffordd y mae ysgutorion neu weinyddwyr yn delio gyda'r ystâd, er enghraifft, os oes oedi afresymol neu os yw'r ysgutorion neu weinyddwyr yn camddefnyddio’u pwerau cyfreithiol, fe fydd angen cyngor cyfreithiol arnoch.

Am fwy o wybodaeth ynghylch cael cyngor cyfreithiol, gweler Defnyddio cyfreithiwr.

Faint o amser mae'n ei gymryd i gael profiant neu lythyron gweinyddu

Mae'r amser y mae'n ei gymryd i gael profiant neu lythyron gweinyddu yn amrywio yn ôl yr amgylchiadau. Efallai y bydd ond yn cymryd tair i bum wythnos os nad oes unrhyw gymhlethdodau, os nad oes angen talu treth etifeddu, mae'r ystâd yn syml ac mae'r holl ffurflenni wedi eu llenwi'n iawn. Ond, mewn achosion mwy cymhleth, efallai y bydd yn cymryd llawer mwy o amser.

Sut i wneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu

Er mwyn gwneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu, mae angen i chi lenwi nifer o ffurflenni. Mae angen i chi lenwi ffurflen PA1 bob tro. Mae'r ffurflen hon yn gofyn am fanylion y person sydd wedi marw, y perthnasau sydd ar ôl, y cynrychiolydd personol a rhai manylion am yr ewyllys, os oes ewyllys.

Fe fydd angen i chi lenwi ffurflenni eraill hefyd, gan ddibynnu beth sydd yn yr ystâd a faint yw ei werth.

Rydych yn medru cael pecyn cais gan unrhyw gofrestrfa profiannau leol neu drwy ffonio Llinell Gymorth Profiant a Threth Etifeddu Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi ar 0845 302 0900. Rhif ffôn y llinell gymorth cyfrwng Cymraeg yw: 0845 302 1489. Fe fyddwch yn medru cael manylion cyswllt y gofrestrfa profiannau agosaf gan y llinell gymorth neu ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi yn www.hmcourts-service.gov.uk.

Mae'r ffurflenni a'r taflenni hefyd ar gael ar y rhyngrwyd. Mae PA1 ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi yn www.hmcourts-service.gov.uk. Mae ffurflenni eraill ar gael oddi ar wefan Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi yn www.hmrc.gov.uk.

Fe fydd yn rhaid i chi fynd i gael cyfweliad mewn cofrestrfa profiannau pan fyddwch wedi anfon y ffurflenni, ac felly anfonwch y ffurflenni at y gofrestrfa profiannau ble'r hoffech chi gael eich cyfweliad. Gyda'r ffurflenni, fe fydd yn rhaid i chi anfon y canlynol hefyd:

  • yr ewyllys wreiddiol (os oes un)
  • y dystysgrif marwolaeth
  • ffi'r profiant

Gwnewch yn siŵr eich bod yn cadw copïau o'r ffurflenni yr ydych wedi eu llenwi.

Ffi'r profiant

Mae'r ffi ar gyfer gwneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu yn dibynnu ar werth yr ystâd. Nid oes unrhyw ffi ble mae gwerth yr ystâd yn llai na £5,000. Mae'r ffi ar gyfer ystâd sydd â gwerth o £5,000 neu fwy yn £105.

Rydych yn medru gwneud cais am gael talu llai o ffi, neu ddim ffi o gwbl, os ydych ar incwm isel neu'n wynebu caledi ariannol. Gwnewch gais ar ffurflen EX160 sydd ar gael oddi ar wefan Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi. Rhowch glic ar www.hmcourts-service.gov.uk PDF .

Mynd i'r cyfweliad yn y gofrestrfa profiannau

Pan fyddan nhw wedi edrych ar eich ffurflenni, fe fydd y gofrestrfa profiannau yn cysylltu â chi, gan roi dyddiad ac amser ar gyfer eich cyfweliad yn y gofrestrfa profiannau.

Mae'n rhaid i chi fynd â'r holl ddogfennau a llythyron priodol gyda chi, er enghraifft, llyfrau banc, tystysgrifau cyfranddaliadau a manylion unrhyw ddyledion sydd gan y person sydd wedi marw. Mae angen i chi fynd a dogfen gyda chi i brofi pwy ydych chi hefyd, er enghraifft, eich pasport neu drwydded gyrru.

Fe fydd y gofrestrfa profiannau wedi trosglwyddo’r holl fanylion arno i'r papurau cyfreithiol swyddogol erbyn adeg y cyfweliad. Dylech ddarllen y rhain yn ofalus iawn a gwirio'r holl fanylion. Mae gennych gyfrifoldeb cyfreithiol dros sicrhau bod y dogfennau'n gywir ac mae'n rhaid i chi dyngu llw fod y manylion yn gywir.

Os yw’n anghyfleus i chi fynd i’r gofrestrfa profiannau, efallai y byddwch yn medru cadarnhau’r llw yn swyddfa cyfreithiwr lleol sydd hefyd yn cynnig gwasanaeth ‘comisiynydd llwon'. Fe fydd tâl bach am wneud hyn. Os ydych chi am wneud hyn, dylech ysgrifennu ‘swyddfa cyfreithiwr’ yn y bocs ble mae’n dweud ‘lleoliad y cyfweliad’ ar y ffurflen PA1. Nid yw’r opsiwn hwn ar gael ymhob achos.

Treth etifeddu

Waeth a oes angen profiant neu lythyron gweinyddu, mae'n rhaid i chi ddweud wrth Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi am y farwolaeth, rhag ofn bod angen talu treth etifeddu.

Efallai y bydd yn rhaid talu treth etifeddu os yw gwerth yr ystâd yn fwy na £325,000. Mae yna rai eithriadau i'r rheol hon, er enghraifft, os yw'r gŵr, y wraig neu'r partner sifil yn etifeddu'r ystâd.

Os oes rhaid talu treth etifeddu, rhaid talu peth o'r dreth cyn y rhoddir profiant neu lythyron gweinyddu. Unwaith y rhoddwyd profiant neu lythyron gweinyddu, fe fydd y bil treth terfynol yn cael ei sortio.

Am fwy o wybodaeth ynghylch treth etifeddu, gweler Treth etifeddu.

Ar ôl cael profiant neu lythyron gweinyddu

Ar ôl y cyfweliad, fe fyddwch yn cael llythyr yn dweud faint o dreth etifeddu sydd ar ôl i'w thalu.

Unwaith y bydd wedi cael ei thalu, fe fydd profiant neu lythyron gweinyddu yn cael eu hanfon atoch yn y post. Mae'n cynnwys manylion yr ystad gros a net, hynny yw, gwerth yr ystad cyn ac ar ôl tynnu'r dyledion. Anfonir llungopi o'r ewyllys, wedi ei stampio i brofi ei fod yn gopi swyddogol, hefyd. Mae'r profiant/llythyron gweinyddu a'r ewyllys yn ddogfennau cyhoeddus ac fe fydd unrhyw un sydd am eu gweld yn cael eu harchwilio.

Unwaith y byddwch wedi cael profiant neu lythyron gweinyddu, fe fyddwch yn medru dechrau delio gyda'r ystad a rhannu'r eiddo.

Os ydych yn ysgutor ac nid ydych am weithredu

Hyd yn oed os cawsoch eich enwi yn ysgutor yn ewyllys rhywun, efallai na fyddwch am weithredu, neu efallai na fyddwch yn medru gweithredu. Rydych yn medru penodi rhywun arall i wneud cais am brofiant ar eich rhan. Er mwyn gwneud hyn, rhowch eu manylion ar ffurflen PA1. Yna, fe fydd y person arall yn cael ffurflen yn y post i'w llofnodi.

Enghraifft: Mae tad Jane wedi marw. Yn ei ewyllys, mae wedi enwi ei wraig, Amara, fel ei ysgutor ac wedi gadael ei ystad iddi hi. Mae Amara yn rhy wan i gyflawni dyletswyddau ysgutor ac felly mae'n penodi Jane i weithredu ar ei rhan.

Efallai na fyddwch am benodi rhywun arall i weithredu ar eich rhan. Rydych yn dal i fedru gwrthod gweithredu, tra bod y person sydd wedi gwneud yr ewyllys wedi marw ac nid ydych eisoes wedi dechrau delio gyda'r ystad. Gelwir hyn yn ymwrthod.

Er mwyn ymwrthod, rydych yn llenwi ffurflen o'r enw ffurflen ymwrthod. Rydych yn medru prynu'r ffurflen hon gan lyfrfa gyfreithiol arbenigol fel Oyez. Rydych yn medru archebu ffurflenni oddi ar eu gwefan yn: www.oyezformslink.co.uk Yna, rydych yn medru ffeilio'r ffurflen mewn cofrestrfa profiannau, ynghyd â'r ewyllys.

Mae hyn yn golygu bod rhywun arall yn medru gwneud cais am lythyron gweinyddu wedi hyn.

Help pellach

Ar wefan Directgov, mae yna restr wirio ddefnyddiol o’r hyn sydd angen ei wneud pan fydd rhywun yn marw. Mae ar gael ar-lein yn: www.direct.gov.uk.

Mae Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd Ei Mawrhydi'n cynhyrchu canllawiau defnyddiol i bobl sy'n gwneud cais am brofiant neu lythyron gweinyddu. Enw'r canllawiau yw Sut i gael profiant – Cyfarwyddyd ar gyfer yr ymgeisydd sy’n gweithredu heb dwrnai. Gellir ei lawrlwytho oddi ar eu gwefan yn: www.hmcourts-service.gov.uk PDF .

Mae Gofal Galar Cruse yn cefnogi pobl sydd wedi cael profedigaeth ac yn cynhyrchu gwybodaeth a chyngor defnyddiol. Rhowch glic ar eu gwefan yn: www.crusebereavementcare.org.uk.

Rhif eu llinell gymorth yw: 0844 477 9400.

Did this advice help?