Gweld faint o Fudd-dal Tai y gallwch chi ei gael

Mae'r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Gweler cyngor ar gyfer Gweler cyngor ar gyfer Lloegr, Gweler cyngor ar gyfer Gogledd Iwerddon, Gweler cyngor ar gyfer Yr Alban

Mae Budd-dal Tai wedi dod i ben i’r rhan fwyaf o bobl o dan oedran Pensiwn y Wladwriaeth

Efallai y gallwch wneud hawliad newydd am Fudd-dal Tai os ydych chi:

  • wedi cyrraedd oedran Pensiwn y Wladwriaeth

  • yn byw mewn llety dros dro neu lety â chymorth – waeth beth fo’ch oedran

Gwiriwch a allwch gael Budd-dal Tai

Efallai y byddwch chi’n gallu cael eich holl rent wedi’i dalu neu efallai dim ond rhywfaint ohono. Mae faint o Fudd-dal Tai a gewch chi yn dibynnu ar y canlynol:

  • ble rydych chi’n byw

  • gyda phwy rydych chi’n byw

  • eich incwm

  • unrhyw gynilion sydd gennych

Ni fyddwch yn gwybod yn union faint o Fudd-dal Tai gewch chi tan ar ôl i chi wneud cais. Os oes angen amcangyfrif arnoch cyn hawlio, gallwch chi ddefnyddio gwiriwr budd-daliadau Turn2us.

Gallwch chi hefyd gysylltu â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol. Bydd cynghorwr yn eich holi am eich amgylchiadau a bydd o neu hi yn gallu rhoi gwybod i chi faint o Fudd-dal Tai y mae gennych hawl iddo.

Os ydych chi’n rhentu gan landlord preifat

Gelwir uchafswm y taliad Budd-dal Tai y gallwch chi fel arfer ei gael yn ’gyfradd Lwfans Tai Lleol’. Mae’n dibynnu ar y canlynol:

Efallai fod eich rhent yn fwy na’r gyfradd lwfans tai lleol. Os ydyw, bydd yn rhaid i chi dalu’r gweddill eich hun.

Gallwch chi weld cyfradd y Lwfans Tai Lleol yn eich ardal chi ar GOV.UK. Gweld y gyfradd lwfans tai lleol yn eich ardal chi

Nid yw’r gyfradd lwfans tai lleol yn berthnasol i bob math o denantiaeth - er enghraifft, efallai na fydd yn berthnasol i chi os yw un o’r canlynol yn wir:

  • dechreuodd eich tenantiaeth cyn 15 Ionawr 1989

  • rydych chi wedi bod yn cael Budd-dal Tai ar gyfer yr un eiddo ers 1996

  • rydych chi’n byw mewn carafán, cartref symudol neu gwch preswyl

  • mae eich landlord yn elusen neu’n gymdeithas dai ac maen nhw’n rhoi gofal neu gymorth i chi - er enghraifft os ydych chi’n byw mewn tŷ gwarchod

  • rydych chi’n talu rhent fel rhan o gynllun rhanberchenogaeth

Os ydych chi’n meddwl ei bod yn bosibl nad yw'r gyfradd Lwfans Tai Lleol yn berthnasol a’ch bod am wybod sut y cyfrifir eich Budd-dal Tai, cysylltwch â’ch canolfan Cyngor ar Bopeth leol.

Mae yna amgylchiadau eraill a allai effeithio ar faint o Fudd-dal Tai y gallwch chi ei gael.

Os ydych chi’n hawlio budd-daliadau eraill

Byddwch chi’n gymwys yn awtomatig i gael yr uchafswm o Fudd-dal Tai ar gyfer y math o eiddo sydd gennych chi os byddwch chi’n hawlio’r canlynol:

  • Credyd Cynhwysol

  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ar sail Incwm

  • elfen warant Credyd Pensiwn

Gallai rhai pethau eich atal rhag cael yr uchafswm o hyd. Er enghraifft, os oes rhywun yn byw gyda chi a allai helpu i dalu’r rhent neu os oes gennych ystafell sbâr.

Os oes oedolyn arall yn byw gyda chi

Os ydych chi’n byw gyda’ch partner, bydd eich cyngor lleol yn edrych ar faint y mae eich partner yn ei ennill wrth benderfynu ar eich taliadau Budd-dal Tai.

Bydd y cyngor hefyd yn edrych ar incwm unrhyw oedolion eraill rydych chi’n byw gyda nhw nad ydynt yn denantiaid neu’n lletywyr – er enghraifft mab neu ferch sy’n oedolyn. Gelwir y rhain yn ‘bobl nad ydynt yn ddibynyddion’. 

Fel arfer, ni fyddwch yn cael yr uchafswm Budd-dal Tai os oes person nad yw’n ddibynnydd yn byw gyda chi.

Gall eich canolfan Cyngor ar Bopeth leol eich helpu i weld a ddylech chi gael yr uchafswm Budd-dal Tai.

Os ydych chi’n rhentu gan y cyngor neu gan gymdeithas dai

Uchafswm y Budd-dal Tai y gallwch chi ei gael yw swm llawn y rhent y mae’n rhaid i chi ei dalu.

Mae yna amgylchiadau a allai effeithio ar faint o Fudd-dal Tai y gallwch chi ei gael.

Os ydych chi’n hawlio budd-daliadau eraill

Byddwch yn gymwys yn awtomatig i gael yr uchafswm o Fudd-dal Tai ar gyfer eich math chi o eiddo os ydych yn hawlio unrhyw un o’r canlynol:

  • Credyd Cynhwysol

  • elfen warant Credyd Pensiwn

Gallai rhai pethau eich atal o hyd rhag cael yr uchafswm. Er enghraifft, os oes rhywun yn byw gyda chi a allai helpu i dalu’r rhent neu os oes gennych ystafell sbâr.

Os nad yw’r Budd-dal Tai yn ddigon i dalu’ch rhent

Unwaith y byddwch yn hawlio Budd-dal Tai, efallai y gallwch chi hefyd gael Taliad Tai Dewisol (DHP) os oes angen help arnoch i dalu gweddill eich rhent.

Mae hyd y cyfnod y gallwch chi gael Taliad Tai Dewisol yn dibynnu ar eich amgylchiadau. Yn y tymor hir, efallai y bydd angen i chi symud i rywle mwy fforddiadwy.

Y camau nesaf

Dysgwch sut i hawlio Budd-dal Tai a Thaliadau Tai Dewisol.

Adolygwyd y dudalen ar 15 Hydref 2026