Gwaith y gallwch ei wneud wrth gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd

Mae'r cyngor hwn yn berthnasol i Cymru. Gweler cyngor ar gyfer Gweler cyngor ar gyfer Lloegr, Gweler cyngor ar gyfer Gogledd Iwerddon, Gweler cyngor ar gyfer Yr Alban

Os ydych yn cael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd, efallai y gallwch wneud rhai mathau o waith.

Gallwch:

  • wneud gwaith cyflogedig o fewn terfynau enillion penodol - a elwir yn 'waith a ganiateir'

  • gwneud gwaith domestig yn eich cartref eich hun, er enghraifft coginio neu lanhau

  • gwirfoddoli i elusen neu fudiad gwirfoddol 

  • gofalu am berthynas neu dderbyn taliadau am ofalu am rywun arall sy'n byw gyda chi, er enghraifft fel gofalwr maeth

  • ymgymryd â lleoliad gwaith a gymeradwywyd gan y llywodraeth - profiad gwaith ymarferol di-dâl gyda chyflogwr yw hwn

  • cymryd rhan yn y 'cynllun masnachu prawf' sy'n helpu pobl i fod yn hunangyflogedig

  • gweithio fel cynghorydd

  • gweithio fel aelod o Dribiwnlys Haen Gyntaf yng Ngwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF – gall hyn fod hyd at 1 diwrnod llawn neu 2 hanner diwrnod yr wythnos

  • gwneud gwaith brys i amddiffyn rhywun neu atal difrod difrifol i eiddo neu dda byw

Gwaith a ganiateir

Mae hwn yn waith cyflogedig y gallwch ei wneud os nad ydych yn ennill mwy na:

  • £20 yr wythnos - a elwir yn derfyn isaf ar gyfer gwaith a ganiateir

  • £203.50 yr wythnos ac rydych yn gweithio llai na 16 awr yr wythnos - gelwir hyn yn derfyn uwch ar gyfer gwaith a ganiateir

Gallwch ennill £203.50 yr wythnos heb gyfyngiad ar nifer yr oriau os yw'n waith:

  • sy’n cael ei oruchwylio gan rywun o gyngor lleol neu fudiad gwirfoddol

  • sy’n rhan o raglen driniaeth a gynhelir dan oruchwyliaeth feddygol tra byddwch yn yr ysbyty neu'n mynd i'r ysbyty'n rheolaidd fel claf allanol

Gallwch wneud unrhyw fath o waith a ganiateir ond dim ond un y cewch ei wneud ar y tro. Mae’n iawn symud o un math o waith a ganiateir i fath arall.

Mae'n bwysig rhoi gwybod i'r Adran Gwaith a Phensiynau am unrhyw waith a ganiateir rydych yn ei wneud, neu os byddwch yn newid y math o waith a ganiateir rydych yn ei wneud.

Er mwyn rhoi gwybod i’r Adran Gwaith a Phensiynau, llenwch ffurflen gwaith a ganiateir ar GOV.UK. Postiwch hi i’r cyfeiriad ar frig unrhyw un o’ch llythyrau Lwfans Cyflogaeth a Chymorth. Gofynnwch i Swyddfa'r Post am brawf postio am ddim - efallai y bydd angen i chi ddangos pryd y gwnaethoch anfon eich ffurflen.

Os byddwch yn mynd dros y terfyn uchaf ar gyfer gwaith a ganiateir

Bydd eich taliadau Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn dod i ben a bydd angen i chi wneud hawliad newydd.

Dylech wirio faint o Lwfans Cyflogaeth a Chymorth gewch cyn i chi wneud unrhyw waith a allai fynd â chi dros y terfyn a ganiateir.

Os yw eich partner yn gweithio

Ni fydd gwaith eich partner yn effeithio ar eich taliadau Lwfans Cyflogaeth a Chymorth. 

Adolygwyd y dudalen ar 22 Hydref 2026