Apelio yn erbyn penderfyniad Lwfans Cyflogaeth a Chymorth

Os ydych eisiau apelio yn erbyn penderfyniad yn ymwneud â ‘Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) hen ddull’

Mae Lwfans Cyflogaeth a Chymorth hen ddull wedi dod i ben i’r rhan fwyaf o bobl. Roedd yn cynnwys Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn seiliedig ar incwm ac yn seiliedig ar gyfraniadau.

Bydd Lwfans Cyflogaeth a Chymorth dull newydd yn parhau.

Gallwch barhau i ddefnyddio’r wybodaeth sydd ar y dudalen hon i apelio yn erbyn penderfyniad Lwfans Cyflogaeth a Chymorth hen ddull.

Cyn i chi allu apelio yn erbyn penderfyniad a wnaed gan yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP), efallai y bydd angen i chi ofyn am ailystyriaeth orfodol a chael 'hysbysiad ailystyriaeth orfodol'.

Bydd angen i chi ofyn am ailystyriaeth orfodol os yw'r Adran Gwaith a Phensiynau wedi penderfynu nad oes gennych 'allu cyfyngedig i weithio' oherwydd:

• na wnaethoch chi fynychu eich Asesiad Gallu i Weithio; neu

• na wnaethoch ddychwelyd eich ffurflen asesu gallu i weithio WCA50 neu ESA50

Arferai’r ffurflen WCA50 gael ei galw’n ffurflen ESA50

Os ydych wedi derbyn yr ESA50, dylech barhau i’w llenwi a’i hanfon yn ôl.

Gwiriwch sut mae gofyn am ailystyriaeth orfodol.

Gallwch apelio heb ailystyriaeth orfodol os:

• dyma'r tro cyntaf i'r Adran Gwaith a Phensiynau benderfynu nad oes gennych allu cyfyngedig i weithio

• na wnaethoch sgorio digon o bwyntiau yn eich Asesiad Gallu i Weithio

Edrychwch ar eich llythyr penderfyniad os nad ydych yn siŵr a oes angen i chi ofyn am ailystyriaeth orfodol.

Os mai dyma'r tro cyntaf i'r Adran Gwaith a Phensiynau benderfynu nad oes gennych allu cyfyngedig i weithio, efallai y gallwch gael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth tra byddwch yn aros am benderfyniad ar eich apêl. Gelwir hyn yn 'Daliad wrth Aros am Apêl' (PPA).

Dim ond ar ôl i'ch apêl gael ei chofrestru gyda'r tribiwnlys y gellir talu'r Taliad wrth Aros am Apêl i chi – felly dylech lenwi ac anfon y ffurflen apêl cyn gynted ag y gallwch.

Llenwi ffurflen apêl

Mae gennych fis i apelio i Wasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF (HMCTS) o'r dyddiad sydd ar eich:

• Hysbysiad Ailystyriaeth Orfodol

• llythyr penderfyniad am eich Asesiad Gallu i Weithio (WCA)

Gwiriwch a yw eich llythyr penderfyniad yn dweud nad oes rhaid i chi wneud cais am ailystyriaeth orfodol a bod modd i chi apelio yn lle hynny.

Gallwch ddechrau eich apêl naill ai drwy:

• lenwi ffurflen apelio ar-lein

• lenwi ffurflen SSCS1 ar GOV.UK ac yna ei argraffu a'i phostio i HMCTS

Bydd angen y canlynol arnoch:

• manylion cyswllt

• rhif Yswiriant Gwladol - gwiriwch ble i ddod o hyd i'ch rhif Yswiriant Gwladol yn GOV.UK.

• hysbysiad ailystyriaeth orfodol

• llythyr penderfyniad am eich asesiad gallu i weithio (WCA)

Esboniwch pam eich bod yn anghytuno â'r penderfyniad

Bydd angen i chi nodi ar eich ffurflen y rhesymau dros apelio. Bydd eich hysbysiad ailystyriaeth orfodol neu eich llythyr penderfyniad yn rhestru'r rhesymau dros benderfyniad yr Adran Gwaith a Phensiynau.

Eglurwch pam eich bod yn anghytuno â'r rhesymau a roddodd yr Adran Gwaith a Phensiynau a chyfeiriwch at unrhyw dystiolaeth yr ydych chi eisoes wedi'i hanfon at yr Adran Gwaith a Phensiynau.

Gallwch ddewis ar y ffurflen a ydych am fynd i wrandawiad wyneb yn wyneb neu gael 'gwrandawiad papur'. Gwrandawiad papur yw pan wneir penderfyniad yn seiliedig ar y ffurflen ac unrhyw dystiolaeth yn unig. Anaml y bydd gwrandawiadau papur yn llwyddo, felly mae'n well mynd i wrandawiad wyneb yn wyneb os gallwch chi.

Os oes angen cymorth arnoch yn y gwrandawiad, gallwch ofyn amdano ar eich ffurflen. Er enghraifft, gallech ofyn am gyfieithydd, dolen glyw neu ystafell tribiwnlys hygyrch.

Os ydych chi'n cael trafferth llenwi'r ffurflen, gallwch gael help gan eich Cyngor ar Bopeth agosaf.

Anfon eich ffurflen apelio

Os ydych chi'n anfon ffurflen wedi'i hargraffu, mae angen i chi ei llofnodi a'i phostio i HMCTS. Bydd angen i chi hefyd anfon eich hysbysiad ailystyriaeth orfodol gyda'r ffurflen. 

Anfonwch nhw at:

Gofynnwch i Swyddfa'r Post am brawf postio am ddim – efallai y bydd angen i chi ddangos pryd y gwnaethoch anfon eich ffurflen apelio.

Os byddwch yn methu'r terfyn amser o 1 mis

Efallai y byddwch yn dal i allu apelio os yw'n llai na 13 mis ers y dyddiad ar eich hysbysiad ailystyriaeth orfodol. Bydd angen i chi gael rheswm da dros yr oedi a dylech gynnwys hyn ar eich ffurflen apelio.

Gall rhesymau da gynnwys:

• na chawsoch yr hysbysiad ailystyriaeth orfodol

• roeddech yn yr ysbyty

• roedd rhywun yn eich teulu yn ddifrifol wael

Bydd Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF (GLlTEF) yn rhoi mwy o amser i chi apelio os ydynt yn credu bod gennych chi reswm da. Does dim ots os nad yw'r Adran Gwaith a Phensiynau yn cytuno â'ch rheswm.

Anfon tystiolaeth newydd

Dylai’r Adran Gwaith a Phensiynau anfon unrhyw dystiolaeth rydych chi eisoes wedi’i rhoi i GLlTEF. Does dim angen i chi ei hanfon eto.

Os oes gennych dystiolaeth newydd ers eich ailystyriaeth orfodol, rhestrwch hi ar eich cais. Gallai tystiolaeth newydd gynnwys llythyr gan feddyg teulu, nodyn ffitrwydd neu lythyr gan rywun sy'n eich adnabod. Gwiriwch sut i gael nodyn ffitrwydd.

Os oes gennych dystiolaeth newydd wrth lenwi'r ffurflen apelio, gallwch naill ai:

• ei lanlwytho os ydych chi'n gwneud cais ar-lein

• ei phostio gyda'ch ffurflen i GLITEF

Os ydych chi'n aros am dystiolaeth newydd, dylech lenwi'r ffurflen apelio a'i chyflwyno ar-lein neu ei phostio. 

Pan fydd GLITEF yn ymateb i'ch ffurflen apelio, bydd yn dweud wrthych ble i anfon y dystiolaeth. Ceisiwch ei hanfon o fewn mis i'r adeg y bydd yn cysylltu â chi.

Gwiriwch beth sy'n digwydd nesaf

Bydd GLlTEF yn gwirio'r ffurflen ac yn gofyn i'r Adran Gwaith a Phensiynau am eu hymateb i'ch apêl o fewn 28 diwrnod. Ar ôl i’r Adran Gwaith a Phensiynau ymateb, bydd GLlTEF yn anfon y canlynol atoch:

• copi o ymateb yr Adran Gwaith a Phensiynau

• manylion am yr hyn sy'n digwydd nesaf

• manylion pryd a ble bydd y gwrandawiad

• 'bwndel apêl'

Mae'r bwndel apêl yn cynnwys yr holl dystiolaeth y mae GLITEF wedi'i chael gan yr Adran Gwaith a Phensiynau. Mae'n bwysig gwirio'r bwndel oherwydd dyma un o'r prif bethau y bydd y tribiwnlys yn eu defnyddio i wneud ei benderfyniad. Os oes unrhyw dystiolaeth ar goll, anfonwch hi at GLlTEF, gan egluro nad oedd yr Adran Gwaith a Phensiynau wedi'i hanfon.

Gallwch anfon tystiolaeth at GLlTEF hyd at 1 mis ar ôl i chi gael y bwndel apêl. Dylech barhau i anfon y dystiolaeth hyd yn oed os ydych wedi methu'r dyddiad cau, ond esboniwch pam eich bod yn ei hanfon yn hwyr.

Os derbyniwch rywfaint o dystiolaeth yn union cyn y tribiwnlys ac nid oes amser i'w phostio, ewch â hi gyda chi. Efallai y bydd panel y tribiwnlys yn ei hystyried, neu efallai y byddant yn aildrefnu'r gwrandawiad os oes angen mwy o amser arnynt i'w darllen.

Tracio eich apêl

Fel arfer mae'n cymryd hyd at 6 mis i wrandawiad tribiwnlys gael ei drefnu.

Os ydych yn apelio yn erbyn penderfyniad Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ar-lein, gofynnir i chi a ydych am ymuno â'r gwasanaeth 'tracio eich apêl'. Bydd y gwasanaeth hwn yn anfon diweddariadau e-bost rheolaidd a nodiadau atgoffa atoch am eich apêl. Byddwch hefyd yn derbyn manylion mewngofnodi, fel y gallwch wirio cynnydd eich apêl ar unrhyw adeg.

Os gwnaethoch gais drwy'r post, gallwch gysylltu â GLITEF a gofyn iddynt anfon diweddariadau a nodiadau atgoffa atoch trwy neges destun.

Gwasanaeth Llysoedd a Thribiwnlysoedd EF

Ffôn: 0300 123 1142

Dydd Llun i ddydd Gwener, 8.30am tan 5pm

E-bost: contactsscs@justice.gov.uk

Os ydych yn defnyddio e-bost, efallai y bydd yn cymryd mwy o amser i gael ateb.

Mae’n debyg y bydd eich galwad am ddim os oes gennych chi gytundeb ffôn sy’n cynnwys galwadau am ddim i linellau tir – rhagor o wybodaeth am ffonio rhifau 030.

Os nad ydych am ffonio neu e-bostio, gallwch drafod eich apêl ar-lein gyda chynorthwyydd hyfforddedig ar wefan GLITEF.

Os oes angen arian arnoch wrth aros am eich gwrandawiad apêl

Efallai y gallwch gael taliadau Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd tra byddwch yn aros am eich gwrandawiad apêl.

Os ydych yn hawlio Credyd Cynhwysol tra byddwch yn aros am benderfyniad ynghylch eich Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd, byddwch yn gallu cael y ddau fudd-dal os byddwch yn ennill eich apêl.

Gallwch wirio a allwch hawlio Credyd Cynhwysol.

Gwneud hawliad newydd am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn lle hynny

Os ydych yn apelio oherwydd bod eich Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) dull newydd wedi'i atal, gallwch wneud hawliad newydd am Lwfans Cyflogaeth a Chymorth os yw'r canlynol yn wir:

• mae eich cyflwr wedi gwaethygu

• mae gennych gyflwr newydd

Gallai hyn olygu y byddwch yn dechrau cael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth yn gynt. Os byddwch yn ennill yr apêl, byddwch yn cael taliad wedi'i ôl-ddyddio i'r dyddiad y cafodd eich Lwfans Cyflogaeth a Chymorth gwreiddiol ei atal.

Gall amgylchiadau eraill hefyd olygu y gallwch wneud hawliad newydd. Dysgwch beth i'w wneud os caiff eich Lwfans Cyflogaeth a Chymorth ei atal neu ei leihau.

Dysgwch beth allwch chi ei wneud os ydych chi'n dal i gael trafferth talu eich costau byw.

Mynd i'r gwrandawiad apêl

Y gwrandawiad yw eich cyfle i egluro yn eich geiriau eich hun pam eich bod chi'n meddwl bod y penderfyniad yn anghywir.

Efallai y bydd y panel gwrandawiad, sy'n cynnwys barnwr a meddyg fel arfer, eisiau gofyn cwestiynau i chi.

Gallwch hawlio treuliau i dalu costau teithio i'r gwrandawiad neu i wneud iawn am gyflog y gallech ei golli. Dysgwch sut i hawlio treuliau ar GOV.UK.

Gallwch ddod â rhywun i'ch cynrychioli yn y gwrandawiad, er enghraifft:

• cyfreithiwr - dewch o hyd i gyfreithiwr ar wefan Cymdeithas y Gyfraith

• asiantaeth gynghori leol

Cysylltwch â'ch Cyngor ar Bopeth agosaf i ofyn a allant eich cynrychioli. Nid yw pob Cyngor ar Bopeth yn cynnig y gwasanaeth hwn, ond os ydynt, bydd yn rhad ac am ddim. 

Gallwch hefyd ddod â ffrind neu aelod o'r teulu gyda chi i'ch cefnogi.

Os na fyddwch yn mynd i'r gwrandawiad, bydd y penderfyniad yn cael ei wneud gan ddefnyddio'r wybodaeth ar eich ffurflen apêl ac unrhyw dystiolaeth rydych wedi'i rhoi.

Cael penderfyniad

Fel arfer, cewch ateb ar ddiwrnod y gwrandawiad. Os oes angen mwy o amser ar y panel i benderfynu, neu os nad ydych yn y gwrandawiad, byddwch yn cael penderfyniad y tribiwnlys drwy'r post.

Os nad yw eich apêl yn llwyddiannus, efallai y gallwch apelio i'r uwch-dribiwnlys. Bydd manylion am sut i apelio atynt wedi'u cynnwys gyda'ch llythyr penderfyniad.

Dim ond mewn rhai sefyllfaoedd y gallwch apelio i'r uwch-dribiwnlys. Siaradwch â chynghorydd yn gyntaf.